Λεπτομέρεια από δαντέλα, της Δέσποινας Πάλλα, χειροποίητη τέχνη στην πιο εκλεπτυσμένη μορφή της. (Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Ηλιάδης)
Παράδοση και μόδα
Πέρα από το επιστημονικό ενδιαφέρον, το πραγματικό ζητούμενο είναι πώς η παραδοσιακή αυτή τεχνική μπορεί να ενταχθεί στη σύγχρονη μόδα. Σε μια εποχή όπου η χειροποίητη δημιουργία επαναπροσδιορίζεται, πόσο εύκολο είναι τελικά να ανοίξει ένας διάλογος ανάμεσα στην παράδοση και τον σύγχρονο σχεδιασμό, ανάμεσα στους χειροτέχνες και τους σχεδιαστές μόδας; Η πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Σχεδιαστών Μόδας και Creative Director του Οίκου Parthenis, Ορσαλία Παρθένη, εξηγεί: «Πιστεύω ότι έχει έρθει η στιγμή η ελληνική χειροτεχνία να βρει τη θέση που της αξίζει στη σύγχρονη μόδα. Διεθνείς οίκοι, όπως ο Dior, έχουν ήδη ανοίξει δυναμικά αυτόν τον διάλογο, εντάσσοντας τη δεξιοτεχνία στον πυρήνα της δημιουργίας τους. Στην Ελλάδα διαθέτουμε πλούσια παράδοση και τεχνική γνώση που αξίζει να γίνει μέρος του σύγχρονου σχεδιαστικού μας DNA. Είναι σημαντικό να αναδειχθούν οι ίδιοι οι χειροτέχνες και η τέχνη τους, ώστε αυτή η πολύτιμη γνώση να παραμείνει ζωντανή. Μέσα από τη χειροτεχνία και την προσοχή στη λεπτομέρεια μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο που παράγεται η μόδα, απομακρυνόμενοι από τη μαζική βιομηχανοποιημένη λογική της. Για εμάς, στον οίκο Parthenis, που εδώ και 50 χρόνια επενδύει στην ποιότητα και στη λεπτομέρεια, αυτή η σύνδεση αποτελεί φυσική συνέχεια της φιλοσοφίας μας».
«Διεθνείς οίκοι, όπως ο Dior, έχουν ήδη ανοίξει δυναμικά τον διάλογο με την παράδοση, εντάσσοντας τη δεξιοτεχνία στον πυρήνα της δημιουργίας τους». ―Ορσαλία Παρθένη, πρόεδρος Ελληνικής Ένωσης Σχεδιαστών Μόδας
Αν για τους ανθρώπους της μόδας η χειροτεχνία αποτελεί πηγή δημιουργίας, για τη λαογράφο Αικατερίνη Καμηλάκη, τ. διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και μέλος του Συμβουλίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟ, αποτελεί σημαντικό πυλώνα τοπικής ανάπτυξης. «Η χειροτεχνία δεν είναι απλώς παραγωγή αντικειμένων, είναι φορέας μνήμης και πολιτιστικής συνέχειας. Τα χειροποίητα προϊόντα δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν κάθε τόπο. Η περίπτωση της Σαλαμίνας αναδεικνύει στην πράξη πώς η χειροτεχνία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ενδυνάμωσης των κοινοτήτων».
Με μια στοχευμένη στρατηγική ανάδειξης, η Σαλαμίνα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν πολιτιστικό προορισμό, στα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών περιοχών όπως το Burano της Ιταλίας και η Alençon της Γαλλίας, όπου η παράδοση της δαντέλας αποτελεί βασικό στοιχείο ταυτότητας και προβολής – μέσα από σχολές, φεστιβάλ, εκθέσεις, μουσεία και εργαστήρια που προσελκύουν επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Ως τότε, οι γυναίκες της Σαλαμίνας μάς προσκαλούν στο όμορφο νησί τους, για να ανακαλύψουμε πώς μια μικρή κοινότητα, ενωμένη, μπορεί να μετατρέψει μια παραδοσιακή τέχνη σε δύναμη δημιουργίας και να διεκδικήσει τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη της χειροτεχνίας.
*Η Κατερίνα Φρέντζου είναι δημοσιογράφος & ιδρύτρια του πολιτιστικού φορέα Branding Heritage.
Καθημερινή