Στρασβούργο (16 Ιανουαρίου 2026) – Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξετάζει μια υπόθεση που επιδιώκει την εξάλειψη των θρησκευτικών συμβόλων από δημόσια κτίρια. Η ADF International παρενέβη στην υπόθεση Ένωση Αθέων κατά της Ελλάδας για να υποστηρίξει ότι τα θρησκευτικά σύμβολα, συμπεριλαμβανομένων των έργων τέχνης, των εικόνων και άλλων χριστιανικών εικόνων, που αντανακλούν την ιστορία και τις παραδόσεις μιας χώρας, δεν μπορούν να επιβληθούν βάσει μιας εσφαλμένης ερμηνείας της θρησκευτικής ελευθερίας.
Η υπόθεση, η οποία προέρχεται από την Ελλάδα, αφορά δύο αιτήσεις στις οποίες οι αιτούντες, αυτοπροσδιοριζόμενοι ως άθεοι, ζήτησαν την αφαίρεση χριστιανικών συμβόλων που εμφανίζονταν στην αίθουσα του δικαστηρίου κατά τη διάρκεια ακροάσεων που αφορούσαν θρησκευτικά ζητήματα. Οι αιτούντες υποστήριξαν ότι η παρουσία των εικόνων ήταν μεροληπτική, έθετε σε κίνδυνο την αντικειμενικότητα του δικαστηρίου και παραβίαζε το δικαίωμά τους σε δίκαιη δίκη, καθώς και το δικαίωμά τους στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας. Τα ελληνικά δικαστήρια απέρριψαν τα αιτήματά τους για αφαίρεση των εικόνων.
«Η επίδειξη θρησκευτικών συμβόλων σε δημόσιους χώρους δεν είναι σε καμία περίπτωση ασυμβίβαστη με το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι δημόσιοι χώροι δεν πρέπει να αφαιρούνται από σταυρούς, εικόνες ή άλλα σύμβολα με θρησκευτική, πολιτιστική και ιστορική σημασία στο όνομα του πλουραλισμού», δήλωσε η Adina Portaru, Ανώτερη Νομική Σύμβουλος της ADF International. «Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει ότι τα θρησκευτικά σύμβολα, ιδίως εκείνα που αποτελούν την κληρονομιά μιας χώρας, δεν παραβιάζουν τη θρησκευτική ελευθερία ή το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη».
Πολιτιστική κληρονομιά, όχι επιβολή
Στο νομικό της υπόμνημα, η ADF International τόνισε τη συνεπή νομολογία του Δικαστηρίου που αναγνωρίζει ένα ευρύ περιθώριο εκτίμησης για τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης σε θέματα που αφορούν τη θρησκεία στη δημόσια ζωή. Το υπόμνημα εξηγούσε ότι η επίδειξη θρησκευτικής εικόνας δεν μπορεί, από μόνη της, να περιορίσει την ελευθερία πίστης κανενός ή να θέσει υπό αμφισβήτηση τη δικαιοσύνη ενός δικαστηρίου και ότι δεν υπάρχει δικαίωμα να μην προσβάλλεται κανείς από την παρουσία θρησκευτικής εικόνας, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές των θρησκευτικών συμβόλων. Το υπόμνημα υποστήριζε ότι οποιαδήποτε αρχή της «ουδετερότητας του κράτους» δεν θα πρέπει να ισοδυναμεί με εχθρότητα προς τον Χριστιανισμό και κατέδειξε τη σημασία του κοινωνικού, πολιτιστικού και ιστορικού πλαισίου του Χριστιανισμού στην Ελλάδα.
Σε όλη την Ευρώπη, υπάρχει μια μακροχρόνια πρακτική εμφάνισης θρησκευτικών συμβόλων, συμπεριλαμβανομένων των σταυρών, σε ιταλικά κρατικά ιδρύματα, θρησκευτικών έργων τέχνης σε ιστορικά δικαστικά κτίρια στην Αυστρία και την Ισπανία ή σταυρών σε κάθε κυβερνητικό γραφείο σε όλη τη Βαυαρία της Γερμανίας, ενώ στη Γαλλία τα δικαστήρια έχουν αναγνωρίσει ότι η θρησκευτική απεικόνιση είναι επιτρεπτή σε δημόσια κτίρια όπου εξυπηρετεί πολιτιστικό ή ιστορικό σκοπό.
Το δικαστήριο είχε προηγουμένως επικυρώσει την επίδειξη θρησκευτικών συμβόλων
Το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του Δικαστηρίου έχει ασχοληθεί προηγουμένως με παρόμοιο ζήτημα στην υπόθεση Lautsi κατά Ιταλίας (2011), μια ιστορική υπόθεση σχετικά με την έκθεση σταυρών σε τάξεις δημόσιων σχολείων, στην οποία παρενέβη και η ADF International. Σύμφωνα με τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν, το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης έκρινε ότι ένας σταυρός δεν μπορεί, από μόνος του, να συνιστά κατήχηση ή να παρεμβαίνει στο δικαίωμα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης ή της θρησκείας.
Με αυτόν τον τρόπο, το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι τα θρησκευτικά σύμβολα που εκτίθενται σε δημόσιους θεσμούς συχνά αποτελούν μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης, αντανακλώντας παραδόσεις που έχουν διαμορφώσει την εθνική ταυτότητα ανά τους αιώνες.
Χώρος για θρησκευτική κληρονομιά σε δημόσιους χώρους
«Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου προστατεύει σθεναρά την ελευθερία της θρησκείας. Τα θρησκευτικά σύμβολα ή τα έργα τέχνης με πολιτισμικές ρίζες, όπως οι ορθόδοξες χριστιανικές εικόνες αιώνων, δεν επιβάλλουν κάποια πεποίθηση σε κανέναν ούτε κατευθύνουν τη δικαστική λήψη αποφάσεων», πρόσθεσε ο Portaru.
Αφού κοινοποίησε την υπόθεση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θα την εξετάσει τώρα υπό το πρίσμα των υπομνημάτων των μερών και των παρεμβάσεων τρίτων που έλαβε.