Αξιότιμε κύριε Τζούμα,
διαβάζοντας το κείμενό σας για την επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη
στην Αθήνα, γίνεται αντιληπτό ότι γράψατε με πάθος, με ανησυχία και με
διάθεση να ταρακουνήσετε. Όμως, πίσω από τον έντονο τόνο και την έκφραση
αγωνίας από πλευράς σας, υπάρχουν και σημεία όπου η επιχειρηματολογία
σας στηρίζεται σε συγκρίσεις που δεν στέκουν, σε ατεκμηρίωτες γενικεύσεις
και σε συμπεράσματα που δεν προκύπτουν από τα ίδια τα γεγονότα.
Σέβομαι την πένα σας και φρονώντας ταυτοχρόνως ότι υπάρχει ανάγκη για
καθαρή σκέψη, επιθυμώ να σας επισημάνω ορισμένα κρίσιμα σημεία.
1. Η σύγκριση με τους Metallica δεν είναι επιχείρημα, είναι ρητορικό τέχνασμα.
Ξεκινάτε το άρθρο σας αντιπαραβάλλοντας τη συναυλία των Metallica με την
πατριαρχική επίσκεψη.
Είμαι σίγουρος ότι, γνωρίζετε πολύ καλά πως συγκρίνετε ανόμοια πράγματα.
Η σύγκριση λειτουργεί μόνο εντυπωσιαστικά, όχι λογικά.
Μια συναυλία είναι μαζική ψυχαγωγία, ενώ μια πατριαρχική επίσκεψη είναι
θεσμικό γεγονός. Η σύγκριση επομένως λειτουργεί μόνο εντυπωσιαστικά, όχι
λογικά.
Το ότι 60.000 άνθρωποι πήγαν να ακούσουν ροκ μουσική δεν σημαίνει ότι η
Εκκλησία χάνει το ποίμνιό της. Σημαίνει απλώς, ότι οι συναυλίες έχουν άλλο
χαρακτήρα και επομένως το σχετικό κοινό.
2. Αναφέρετε ότι: «ο λαός αγνόησε την επίσκεψη» και κρίνετε απόλυτα, χωρίς
δεδομένα. Ποια είναι όμως τα συγκριτικά στοιχεία τα οποία οδηγούν στην
εξαγωγή αυτού του συμπεράσματος, δεν μας αναφέρετε. Δεν παρουσιάζετε
ούτε αριθμούς, ούτε συγκριτικά στοιχεία, ούτε κάποια μέτρηση συμμετοχής,
απλά καταθέτετε την προσωπική σας εντύπωση. Όταν όμως μιλάμε για μια
πόλη εκατομμυρίων, η εντύπωση δεν αρκεί για να εξαχθεί γενικό συμπέρασμα.
3. Παρουσιάζετε την συχνότητα των επισκέψεων ως αιτία αδιαφορίας και
αναγάγετε την υπόθεση σε βεβαιότητα. Αναφέρεστε σε κόπωση του κόσμου
επειδή ο Πατριάρχης έρχεται συχνά, αλλά δεν παρουσιάζετε κανένα τεκμήριο
που να συνδέει τη συχνότητα με τη μειωμένη απήχηση. Επομένως,
συμπεράσματα χωρίς αποδείξεις.
4. Η κριτική προς την Αρχιεπισκοπή είναι αντιφατική. Από την μία γράφετε ότι
η Αρχιεπισκοπή ήταν «ανύπαρκτη» και από την άλλη ότι, ο Αρχιεπίσκοπος
«καλά έκανε» που δεν εμφανίστηκε πολύ. Αν η απουσία του Αρχιεπισκόπου
ήταν σωστή, πώς γίνεται η Αρχιεπισκοπή να χαρακτηρίζεται ανύπαρκτη; Αν
ήταν λάθος, γιατί «καλά έκανε»; Η αντίφαση αυτή αποδυναμώνει το
επιχείρημά σας.
5. Η εικόνα του Πατριάρχη ως “φιλοελίτ” στηρίζεται σε επιλεκτική ανάγνωση.
Αναφέρεστε σε φωτογραφίες από δεξιώσεις και συναντήσεις υψηλού επιπέδου
για να καταλήξετε ότι ο Πατριάρχης απευθύνεται μόνο στην ελίτ.
Όμως γνωρίζετε ότι, οι επίσημες συναντήσεις είναι υποχρεωτικές και ότι οι
δεξιώσεις αποτελούν μέρος του πρωτοκόλλου, και επιπλέον δεν παρουσιάζετεστηρίξει ένα τόσο βαρύ συμπέρασμα.
7. Η απαίτηση για λαϊκές επισκέψεις αγνοεί τον χαρακτήρα της επίσκεψης.
Λέτε ότι ο Πατριάρχης έπρεπε να πάει σε σχολεία, νοσοκομεία,
φτωχογειτονιές.
Αλλά δεν λαμβάνετε υπόψη το αυστηρό πρωτόκολλο ασφαλείας, τον
περιορισμένο χρόνο, τις θεσμικές υποχρεώσεις, τον χαρακτήρα της επίσκεψης
(ήταν επίσημη όχι όμως ποιμαντικής φύσεως).
Η κριτική σας βασίζεται σε μια ιδεατή εικόνα του τι «θα έπρεπε» να γίνει, όχι
σε ρεαλιστικές συνθήκες.
8. Όσον αφορά στην ασφάλεια που υπήρχε, δεν αποτελεί υπερβολή, είναι
υποχρέωση του κράτους Η εικόνα «αρχηγού υπερδύναμης» που περιγράφετε
δεν είναι επιλογή του Πατριάρχη. Είναι υποχρέωση των κρατικών υπηρεσιών
ασφαλείας. Την κριτική σας εδώ την βρίσκω περισσότερο συναισθηματική
παρά τεκμηριωμένη.
9. Μεγάλη υπερβολή είναι και το συμπέρασμα ότι, η Εκκλησία χάνει την
κοινωνία εξαιτίας μιας επίσκεψης.
Το τελικό σας συμπέρασμα είναι ότι η Εκκλησία χάνει τη σχέση της με την
κοινωνία. Αλλά αυτό το συμπέρασμα το στηρίζετε σε μια συναυλία, σε
μερικές φωτογραφίες και σε μια επίσκεψη και δεν δικαιολογείται από τα
δεδομένα που παραθέτετε.
Κύριε Τζούμα, η κριτική είναι απαραίτητη, αλλά πρέπει να είναι τεκμηριωμένη
Βεβαίως είναι εφικτή, ίσως και επιβεβλημένη η κριτική στην Εκκλησία, στο
Φανάρι, στην Αρχιεπισκοπή. Όλοι οι θεσμοί χρειάζονται κριτική, Χρειάζονται
έλεγχο, διάλογο, ανανέωση. Αλλά η κριτική πρέπει να στηρίζεται σε στοιχεία,
σε λογική συνοχή, σε ρεαλιστικές προσδοκίες και όχι σε εντυπωσιακές
αντιπαραβολές, όχι σε υπερβολές, όχι σε συμπεράσματα που δεν προκύπτουν
από τα ίδια τα γεγονότα.
Η δημόσια συζήτηση για την Εκκλησία είναι πολύ σοβαρή για να στηρίζεται
σε ρητορικά τεχνάσματα. Αξίζει περισσότερη ακρίβεια, περισσότερη
ψυχραιμία και περισσότερη ευθύνη.
Αρχιμανδρίτης Οικουμενικού Θρόνου