Με την διάθεση που έχει ο π. Γεράσιμος Φραγκουλάκης να απαντά σε κάθε σχόλιό μας το οποίο θεωρεί ότι θίγει τον Οικουμενικό Πατριάρχη θα έπρεπε να του ανατεθούν επισήμως από το Φανάρι καθήκοντα εκπροσώπου Τύπου για κάθε ενοχλητικό δημοσίευμα .
Και τούτο διότι ο π.Γεράσιμος- και είναι προς τιμήν του- τολμά και απαντά σε κάθε τι το οποίο θεωρεί άδικο και ενοχλητικό για τον Πατριάρχη, ενώ όλοι οι βολεμένοι- αυτοί που θα έπρεπε να το κάνουν αυτό- κρύβονται! Ίσως γιατί φοβούνται!
Μελέτησα πάντως με ιδιαίτερη προσοχή το κείμενο που μας απέστειλε ο π. Γεράσιμος. Πάντα καλοδεχούμενος συνομιλητής. Αναπόφευκτη ωστόσο μια απάντηση στα όσα γράφει.Διότι ως γνωστόν και εγώ τολμώ!
Ωστόσο μου προκαλεί εντύπωση όχι τόσο για την επιχειρηματολογία που καταθέτει, όσο για την αγωνιώδη προσπάθεια που καταβάλλει για να ακυρωθεί κάθε κριτική προς το Φανάρι και την εκκλησιαστική ηγεσία του ως δήθεν «υπερβολική», «συναισθηματική» ή «ατεκμηρίωτη».
Το πρόβλημα όμως είναι ότι ενώ κατηγορεί εμένα για λογικά άλματα, τελικά κάνει ακριβώς το ίδιο: απορρίπτει μια ολόκληρη κοινωνική αίσθηση επειδή δεν συνοδεύεται από… στατιστικό δελτίο.
Η αναφορά στους Metallica προφανώς δεν έγινε για να συγκριθεί μια συναυλία με μια πατριαρχική επίσκεψη, ως όμοια γεγονότα. Αυτό το καταλαβαίνει ακόμη και μαθητής λυκείου. Η σύγκριση ήταν συμβολική: από τη μία μια κοινωνία που κινητοποιείται μαζικά για κάτι που τη συγκινεί όπως είναι μια συναυλία και από την άλλη μια επίσκεψη τεράστιου εκκλησιαστικού συμβολισμού που πέρασε σχεδόν αθόρυβα από τη δημόσια ζωή.Κανείς δεν έδωσε σημασία, παρά μόνο όσοι έχουν συμφέρον από αυτή.
Αντί λοιπόν να απαντήσει στην ουσία αυτού του συμβολισμού, επιλέγει να κάνει τον “λογικό αστυνόμο”, λες και η δημόσια αρθρογραφία είναι πανεπιστημιακή διατριβή με υποσημειώσεις και πίνακες δεδομένων.
Επιμένει συνεχώς ο π. Γεράσιμος ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία». Ωραία.Θα συμφωνήσω.
Αλλά ερωτώ: Υπάρχουν μήπως στοιχεία ενθουσιασμού; Υπήρξε λαϊκή κινητοποίηση για τον ερχομό του Πατριάρχη; Υπήρξε κοινωνικός παλμός; Υπήρξε αίσθηση ιστορικού γεγονότος στην Αθήνα; Ή μήπως η επίσκεψη έμεινε τελικά περιορισμένη σε κλειστούς κύκλους επισήμων, δεξιώσεων, πρωτοκόλλων και φωτογραφιών; Μήπως ήταν μία επίσκεψη για τους λίγους;
Διότι εκεί βρίσκεται η ουσία που αποφεύγει να θίξει επιμελώς.
Και είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι ενώ προσπαθεί να αντικρούσει την εικόνα μιας Εκκλησίας απομακρυσμένης από την κοινωνία, τελικά την επιβεβαιώνει σχεδόν σε κάθε παράγραφο. Γράφει ότι οι δεξιώσεις «είναι μέρος του πρωτοκόλλου», ότι τα μέτρα ασφαλείας «είναι υποχρέωση του κράτους», ότι οι θεσμικές συναντήσεις «είναι αναγκαίες». Βεβαίως και είναι. Κανείς δεν το αρνήθηκε.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν όλα αυτά δικαιολογούνται υπηρεσιακά. Το ερώτημα είναι τι εικόνα παράγουν κοινωνικά; Είναι μόνο αυτά η υποχρέωση ενός Πατριάρχη;
Ερχεται στην Ελλάδα και δεν μπορούν να τον πλησιάσουν οι πιστοί και να ασπαστούν το χέρι του γιατί εμποδίζονται από την ασφάλειά του την οποία ασφαλώς και του διαθέτει η ελληνική πολιτεία και καλά κάνει. Αλλά δεν διαθέτει κανείς εκ των συνεργατών του τον κοινό νου να του πει ότι πρέπει να αμβλυνθεί λίγο αυτή η υπερπροστατευτικότητα ώστε να μπορεί να τον πλησιάσει και ο απλός κόσμος και να ασπαστεί το χέρι του ώστε να μην θεωρείται αυτό προνόμιο για τους έχοντες και κατέχοντες;
Και η εικόνα που παράγεται εδώ και χρόνια είναι μια Εκκλησία όλο και πιο θεσμική, όλο και πιο διπλωματική, όλο και πιο απομακρυσμένη από τον απλό άνθρωπο. Μια Εκκλησία που μοιάζει να συνομιλεί άνετα με εξουσίες, ελίτ και πρωτόκολλα, αλλά δυσκολεύεται να συγκινήσει ουσιαστικά την κοινωνία.
Αυτό ακριβώς προσπαθήσαμε να περιγράψουμε εμείς — ίσως υπερβολικά, ίσως αιχμηρά, ίσως άκομψα. Αλλά αληθινά!
Το γεγονός,όμως, ότι ο ο. Γεράσιμος ενοχλείται περισσότερο από τον τόνο παρά από την πραγματικότητα που περιγράφεται στα κείμενά μας , είναι επίσης ενδεικτικό της όλης κατάστασης.
Ακόμη πιο αδύναμο είναι το σημείο όπου σχεδόν απαιτεί “αποδείξεις” για το ότι υπάρχει κόπωση ή αδιαφορία απέναντι στις εκκλησιαστικές παρουσίες.
Δηλαδή τι ακριβώς χρειάζεται να κάνουμε; Δημοσκόπηση για να διαπιστώσει κανείς ότι η επιρροή της Εκκλησίας στην κοινωνία δεν είναι αυτή που ήταν πριν από δεκαετίες; Χρειάζεται επιστημονική μελέτη για να δει κάποιος ότι οι νέοι άνθρωποι απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τον εκκλησιαστικό λόγο και αδιαφορούν ;
Η κοινωνία αλλάζει. Η σχέση της με τους θεσμούς αλλάζει. Και η Εκκλησία, είτε μας αρέσει είτε όχι, δυσκολεύεται πλέον να εμπνεύσει όπως άλλοτε. Αυτό δεν είναι «ρητορικό τέχνασμα». Είναι πραγματικότητα που τη βλέπουν όλοι — εκτός ίσως από όσους έχουν επενδύσει στο να μην τη βλέπουν.
Και κάτι τελευταίο.
Η συνεχής επίκληση της «λογικής συνοχής» θα είχε μεγαλύτερη αξία αν το ίδιο το κείμενο του π. Γερασίμου δεν έπεφτε σε εμφανείς αντιφάσεις. Από τη μία χαρακτηρίζει την Αρχιεπισκοπή Αθηνών σχεδόν απούσα και από την άλλη σημειώνει ότι «καλά έκανε» που κράτησε χαμηλό προφίλ. Τελικά ήταν σωστή στάση ή λάθος; Δεν μπορούν να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα.
Η αλήθεια είναι πιο απλή από όσο προσπαθεί να την παρουσιάσει:
Προσωπικά θεωρώ ότι δεν έγραψα θεολογικό δοκίμιο. Έγραψα ένα πολιτικοκοινωνικό σχόλιο πάνω σε μια εικόνα που είδα και που πολλοί — είτε το παραδέχονται είτε όχι — αναγνώρισαν.
Και αντί να συζητηθεί αυτή η εικόνα, κάποιοιοι επιλέγουν να συζητηθεί μόνο το ύφος.
Συνήθως αυτό συμβαίνει όταν η ουσία είναι πιο ενοχλητική από τις λέξεις.