Σχόλιο του Σωτήρη Μ. Τζούμα Είναι ότι δύο υπερδυνάμεις συζητούν πλέον για το μέλλον του κόσμου χρησιμοποιώντας έναν μεγάλο Έλληνα ιστορικό — κι εμείς οι ίδιοι τον έχουμε μετατρέψει σε υποσημείωση πανελλαδικών εξετάσεων.
Η Κίνα δεν επικαλείται τον Θουκυδίδη από φιλολογική ευγένεια. Δεν είναι πολιτιστικό ή ιστορικό κομπλιμέντο προς την Ελλάδα. Είναι στρατηγική προειδοποίηση. Όταν ο Σι μιλά για την «παγίδα του Θουκυδίδη», δεν μιλά σαν πανεπιστημιακός που παραθέτει αποφθέγματα σε συνέδριο. Μιλά σαν ηγέτης μιας ανερχόμενης αυτοκρατορίας που κοιτά την παρακμάζουσα υπερδύναμη στα μάτια και της λέει: «η Ιστορία έχει ξαναδεί αυτό το έργο — και συνήθως τελειώνει με αίμα».
Διότι αυτό κατάλαβε η Κίνα από τον Θουκυδίδη: ότι οι μεγάλοι πόλεμοι δεν γεννιούνται πρώτα από μίσος αλλά από φόβο. Από τον τρόμο της κυρίαρχης δύναμης μπροστά σε εκείνη που ανεβαίνει. Η Σπάρτη δεν πολέμησε την Αθήνα επειδή ήταν «κακή». Την πολέμησε επειδή τη φοβήθηκε. Και κάθε αυτοκρατορία που αρχίζει να βλέπει στον αντίπαλό της το φάντασμα της δικής της παρακμής γίνεται επικίνδυνη όχι μόνο για τους άλλους αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο.
Και σήμερα αυτό ακριβώς συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας.
Η Αμερική νιώθει ότι χάνει σταδιακά το μονοπώλιο της Ιστορίας. Η Κίνα αισθάνεται ότι έρχεται η δική της ώρα. Και ανάμεσά τους ο πλανήτης τρέμει πάνω σε μια τεράστια γεωπολιτική ηλεκτρική καρέκλα: Ταϊβάν, μικροτσίπ, τεχνητή νοημοσύνη, θαλάσσιες οδοί, δορυφόροι, νομίσματα, ενεργειακοί διάδρομοι.
Ο νέος Πελοποννησιακός Πόλεμος δεν θα γίνει με τριήρεις αλλά με data centers, αλγορίθμους και στόλους που κινούνται αθόρυβα στον Ειρηνικό.
Και το πιο ειρωνικό; Ότι την ώρα που οι Κινέζοι διαβάζουν Θουκυδίδη σαν εγχειρίδιο επιβίωσης αυτοκρατορίας,σαν χρήσιμο manual επικράτησης , η Ελλάδα τον αντιμετωπίζει συχνά σαν βαρετό σχολικό βάσανο. Έναν αρχαίο συγγραφέα για αποστήθιση και εξετάσεις. Ένα μουσειακό αντικείμενο. Ένα διακοσμητικό λείψανο πολιτισμού που δεν καταλαβαίνουμε πια.
Εδώ βρίσκεται η αληθινή παρακμή μας.
Όχι ότι χάσαμε χρήματα ή γεωπολιτική ισχύ. Αυτά συμβαίνουν στην Ιστορία. Το τραγικό είναι ότι χάσαμε την επαφή με το ίδιο το πνευματικό βάθος που κάποτε γέννησε τη γλώσσα της Ιστορίας. Άλλοι χρησιμοποιούν πλέον τα ελληνικά κείμενα για να προβλέψουν αν ο κόσμος θα οδηγηθεί σε παγκόσμια σύγκρουση — κι εμείς τα αντιμετωπίζουμε σαν σκονισμένα εικονίσματα εθνικής αυτοϊκανοποίησης.
Ο Θουκυδίδης όμως δεν είναι παρελθόν. Είναι μηχανισμός ακτινογραφίας της ανθρώπινης φύσης. Περιγράφει αυτό που συμβαίνει πάντα όταν η δύναμη χάνει το μέτρο της. Όταν ο φόβος μετατρέπεται σε πολιτική. Όταν οι αυτοκρατορίες παύουν να σκέφτονται με σοφία και αρχίζουν να αντιδρούν με πανικό.
Και τότε η Ιστορία παύει να είναι θεωρία. Γίνεται λογαριασμός αίματος.
Αυτό είναι που καταλαβαίνει το Πεκίνο.Αυτό είναι που φοβάται η Ουάσιγκτον.
Και αυτό δυστυχώς έχουμε ξεχάσει εμείς.