🔺Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Υπάρχουν άνθρωποι που η ιστορία τους γράφεται μπροστά στα φώτα της δημοσιότητας. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που εκ της θέσεως που τους ενέταξε η ζωή επηρεάζουν πρόσωπα, εξελίξεις και θεσμούς χωρίς απαραίτητα να επιδιώκουν να βρεθούν στο προσκήνιο. Είδε στην πρώτη, είτε στη δεύτερη κατηγορία ανήκει αναμφίβολα μία ισχυρή προσωπικότητα της εκκλησιαστικής μας ζωής, ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Θωμάς Συνοδινός, Πρωθιερέας του Καθεδρικού Ναού Αθηνών και πρωταγωνιστικό πρόσωπο της εκκλησιαστικής μας ζωής.
Η τιμητική εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Αμοργού και επιμελήθηκε με προσωπικό μεράκι ο Δήμαρχος Αμοργού κ. Καραΐσκος , για τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων ιερατικής διακονίας του δεν αποτέλεσε απλώς μια αναγνώριση μιας μακράς πορείας. Ήταν η αποκατάσταση μιας ιστορικής αλήθειας. Ήταν ο δίκαιος και οφειλόμενος έπαινος. Η αναγνώριση ενός κληρικού που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη εκκλησιαστική ιστορία της Ελλάδας, άλλοτε στην κεντρική σκηνή και άλλοτε μακριά από τα φώτα, πίσω από τα γεγονότα, εκεί όπου λαμβάνονταν οι ουσιαστικές αποφάσεις, είναι χρέος και πράξη δικαίου.
Ο π. Θωμάς δεν υπήρξε ποτέ ένας απλός ιερέας της σειράς. Απ´όπου και αν πέρασε- είτε στο Βόλο,είτε στην Αθήνα- άφησε το στίγμα του. Υπήρξε ένας ευφυής, δημιουργικός και βαθιά οργανωτικός κληρικός, με σπάνια ικανότητα να συνθέτει ανθρώπους, να οργανώνει θεσμούς, να παράγει και να υλοποιεί ιδέες,να προωθεί πρωτοβουλίες και να υπηρετεί την Εκκλησία χωρίς προσωπικές φιλοδοξίες. Άλλωστε ως έγγαμος κληρικός ήξερε εξ αρχής εισερχόμενος στον ιερό κλήρο ότι η κλίμακα της Ιεραρχίας έχει συγκεκριμένη οροφή!
Όσοι γνωρίζουν την πορεία της Εκκλησίας των τελευταίων δεκαετιών γνωρίζουν καλά ότι πίσω από αρκετές σημαντικές πρωτοβουλίες υπήρχε η διακριτική αλλά ουσιαστική συμβολή του παπά Θωμά. Πολλά από αυτά δεν γράφτηκαν ποτέ. Δεν προβλήθηκαν. Δεν έγιναν τίτλοι. Και ίσως ούτε ο ίδιος να επιθυμούσε ποτέ να γίνουν.
Η διακονία του δίπλα στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο αλλά και στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Β΄,του επέτρεψε να ζήσει από κοντά καθοριστικές στιγμές της νεότερης εκκλησιαστικής ιστορίας. Υπηρέτησε με συνέπεια, εργατικότητα και απόλυτη εχεμύθεια, αποδεικνύοντας ότι η μεγαλύτερη δύναμη ενός ανθρώπου δεν είναι η προβολή αλλά η αξιοπιστία του.
Παράλληλα, ανέπτυξε ένα σημαντικό έργο για την ανάδειξη της εκκλησιαστικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, τόσο στην Αθήνα όσο και στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Αμοργό. Μνημεία διασώθηκαν, εκκλησιαστικά μουσεία δημιουργήθηκαν, πρωτοβουλίες προχώρησαν και ο τόπος του ευεργετήθηκε πολλές φορές χωρίς θόρυβο και χωρίς να συνοδεύεται κάθε προσφορά από δημόσιες ανακοινώσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Δήμαρχος Αμοργού Ελευθέριος Καραΐσκος και το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισαν ομόφωνα να τιμήσουν τον δικό τους άνθρωπο. Οι τοπικές κοινωνίες μεγαλώνουν όταν γνωρίζουν να αναγνωρίζουν εκείνους που τις τίμησαν. Και η Αμοργός απέδειξε ότι διαθέτει ιστορική μνήμη.
Η συγκίνηση της τιμητικής βραδιάς , ωστόσο, είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό.
Ήταν μια τιμή που πραγματοποιήθηκε κάτω από τη σκιά τριών μεγάλων απόντων, τριων σημαντικών προσωπικοτήτων οι οποίες σημάδεψαν τη ζωή του παπά Θωμά.
▪️Του μακαριστού Πατριάρχη Αλεξανδρείας κυρού Παρθενίου, ο οποίος αν και δεν γεννήθηκε στην Αμοργό αγάπησε το νησί όσο λίγοι γιαυτό και η ψυχούλα του προτίμησε να ξεκινήσει το μεγάλο ταξίδι ενώ ήταν εκεί. Ο Μακαριστός Παρθένιος είχε συνδεθεί με τον π. Θωμά, με σχέση αμοιβαίας εκτίμησης. Τα χορατά που αντάλλασσαν οι δύο τους έχουν μείνει παροιμιώδη. Η μνήμη του Πατριάρχη τιμήθηκε την ίδια ημέρα στην αγαπημένη του Αμοργό, κάτω από τη σκιά της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας.
▪️Του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστοδούλου, τον λάτρη της Αμοργού. Για 15 οκλόκληρα χρόνια έκανε διακοπές εκεί και γνώριζε και τις πέτρες. Ο Χριστόδουλος αγάπησε την Αμοργό και αγαπήθηκε. Ο παπά Θωμάς έζησε δίπλα στον ρηξικέλευθο Αρχιεπίσκοπο μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της εκκλησιαστικής ζωής της χώρας και συνδέθηκε μαζί του με σχέση εμπιστοσύνης και δημιουργικής συνεργασίας. Η απουσία του Χριστοδούλου ήταν ίσως από τις πιο ηχηρές του διημέρου. Δεν είναι τυχαίο το ότι όλοι οι Αμοργιανοί έλεγαν λες και ήταν συνεννοημένοι: Ε και να ήταν τώρα μαζί μας ο Χριστόδουλος.
▪️Και τέλος του Μακαριστού Μητροπολίτου Θήρας Επιφανίου, του πνευματικού του πατέρα, που καθόρισε από τα παιδικά του χρόνια τη διαμόρφωση της προσωπικότητας και της ιερατικής του πορείας. Η απουσία του ήταν ίσως από τις πιο αισθητές της βραδιάς, καθώς όλοι γνώριζαν πόσο βαθιά υπήρξε η μεταξύ τους πνευματική σχέση.
Ίσως, τελικά, αυτοί οι τρεις μεγάλοι απόντες να ήταν οι πιο παρόντες εκείνο το βράδυ.
Οι τιμές απέδωσαν ο Πατριάρχης της αγάπης, ο γλυκύτατος Προκαθήμενος της Αλεξανδρινής Δευτερόθρονης Εκκλησίας κ. Θεόδωρος Β΄, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.Βαρθολομαίος με το μήνυμα που απέστειλε, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος με ένα μεστό νοημάτων μήνυμα που ανέγνωσε ο εκπρόσωπός του Σεβ. Νέας Ιωνίας Γαβριήλ, οι Ιεράρχες Σύρου Δωρόθεος με το λιτό και αρχοντικό λόγο του,ο Παροναξίας Καλλίνικος με τον εκπρόσωπο του π. Δωρόθεο, πρωτοσύγκελλο της Μητρόπολης , ο τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Παυλόπουλος, ο Πρόεδρος της Βουλής κ. Κακλαμάνης, ο Μεγάλος Ευεργέτης της Εκκλησίας μας , μειλίχιοσ άνθρωπος και Άρχων κ. Θανάσης Μαρτίνος,ο τ. Υφυπ. Εξωτερικών Αντώνης Διαματάρης, φίλος καρδιάς με τον παπά Θωμά, οι εκπρόσωποι των θεσμών, των συλλόγων, των συγγενών του, τα δύο παιδιά του, Σεβαστή και Λουκία και τόσοι άνθρωποι που συμπορεύθηκαν μαζί του. Και οι τιμές αυτές δεν ήταν απλά μια έκφραση ευγένειας. Ήταν η επιβεβαίωση μιας πορείας που άντεξε στον χρόνο και άφησε πίσω της αισθητό αποτύπωμα. Συγκινητική φιγούρα σε όλα αυτά παρούσα αλλά διακριτικά φερόμενη η πρεσβυτέρα Σοφία, το στήριγμα του παπά Θωμά σε όλο του το βίο.
Το σημαντικότερο,ίσως, στοιχείο, της ισχυρής προσωπικότητας του π. Θωμά να είναι το ότι, παρά τα όσα προσέφερε και πέτυχε, κατάφερε και παρέμεινε ο ίδιος απλός άνθρωπος της Εκκλησίας και της Αμοργού.
Όπως ο ίδιος είπε, η Αμοργός ήταν γιαυτόν η «γεννήτρα και τεχνίτρα» της ζωής του.Σε δύο λέξεις τα είπε όλα.
Και η Αμοργός ανταπέδωσε αυτή την αγάπη με τον πιο όμορφο τρόπο: δίνοντας την οφειλόμενη τιμή σε έναν άνθρωπο που απέδειξε ότι η πραγματική προσφορά δεν χρειάζεται θόρυβο για να αφήσει ιστορία.
Ιδιαίτερη στιγμή της βραδιάς υπήρξε το οπτικοακουστικό αφιέρωμα στη ζωή και τη διακονία του π. Θωμά Συνοδινού. Μέσα από εικόνες, σπάνια στιγμιότυπα και μια βαθιά συγκινητική αφήγηση, ξεδιπλώθηκε μπροστά στο κοινό «η ζωή του όλη»: τα παιδικά χρόνια στην Αμοργό, οι δυσκολίες, τα πρώτα βήματα, η καριέρα, η αποδοχή στην κοινωνία, η δημιουργία οικογένειας,η είσοδος στην Εκκλησία, οι μεγάλες ευθύνες, οι άνθρωποι που σημάδεψαν την πορεία του και η αθέατη προσφορά δεκαετιών.
Και η σκέψη ήταν σχεδόν αυτονόητη: αν όσα είδαμε εκείνο το βράδυ γίνονταν ταινία ή βιβλίο, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε πραγματικό best seller.
Γιατί η ζωή του παπά Θωμά δεν είναι μια συμβατική βιογραφία· είναι μια συναρπαστική διαδρομή γεμάτη ανατροπές, δοκιμασίες, ιστορικές συναντήσεις, εκκλησιαστικά γεγονότα, ανθρώπινες στιγμές και αθόρυβους άθλους. Μια ιστορία που δεν αφορά μόνο έναν κληρικό, αλλά φωτίζει ολόκληρη μια εποχή της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας.
Κάποιοι άνθρωποι μετρούν τη ζωή τους με τίτλους και αξιώματα. Άλλοι τη μετρούν με τα πρόσωπα που αγάπησαν, με τα δάκρυα που σκούπισαν, με τις πληγές που θεράπευσαν και με το αποτύπωμα που άφησαν στις ψυχές των ανθρώπων. Ο παπά Θωμάς ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Φεύγοντας από την Αμοργό, όλοι πήραμε μαζί μας κάτι περισσότερο από τις εικόνες μιας τιμητικής εκδήλωσης. Πήραμε το παράδειγμα μιας ζωής που απέδειξε ότι η αληθινή προσφορά δεν κάνει θόρυβο, δεν αναζητά χειροκροτήματα και δεν έχει ανάγκη από προβολείς. Αρκείται στη σιωπηλή δικαίωση που φέρνει ο χρόνος.
Και ίσως αυτή να ήταν η μεγαλύτερη δικαίωση εκείνης της βραδιάς. Η Αμοργός δεν τίμησε απλώς έναν επιτυχημένο κληρικό. Τίμησε έναν άνθρωπο που στάθηκε δημιουργός, εργάτης και αθέατος πρωταγωνιστής σημαντικών σελίδων της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας. Έναν άνθρωπο που απέδειξε ότι πίσω από τα μεγάλα γεγονότα βρίσκονται συχνά οι άνθρωποι εκείνοι που ο Θεός τους έδωσε την ευκαιρία να διεκδικήσουν και να διακριθούν.
Και όταν κάποτε γραφτεί, χωρίς παραλείψεις και χωρίς σκιές, ολόκληρη η ιστορία της ζωής του, τότε πολλοί θα αντιληφθούν πως όσα είδαμε εκείνο το βράδυ στην Αμοργό δεν ήταν απλώς το αφιέρωμα σε έναν κληρικό της Εκκλησίας μας. Ήταν η αφήγηση μιας ζωής που άξιζε να γίνει βιβλίο. Ή ακόμη καλύτερα, μια μεγάλη κινηματογραφική ταινία. Γιατί υπάρχουν βίοι που δεν ανήκουν μόνο στους ανθρώπους που τους έζησαν αλλά ανήκουν στην ιστορία και στην εθνική κληρονομιά. Και ο βίος του παπά Θωμά Συνοδινού είναι ένας από αυτούς.
Ο π. Θωμάς ενσάρκωσε σε όλο του το βίο τα όσα καταθέτει ο Κ. Καβάφης στο ποίημα «Θερμοπύλες»:
| Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή τωνόρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·δίκαιοι κι ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις,5 αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία·γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι ότανείναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,10 πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους. |