Early Bosnian History
Η πρώιμη ιστορία της Βοσνίας χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία ενός μικρού πολιτικού σχηματισμού κατά τον Πρώιμο Μεσαίωνα, ο οποίος δεν είχε ακόμη σαφώς διαμορφωμένη εθνική ταυτότητα αλλά αποτελούσε μείγμα διαφόρων νοτιοσλαβικών ομάδων όπως Σέρβοι και Κροάτες. Η Βοσνία ξεχώριζε όμως από τους γειτονικούς λαούς, καθώς αναγνωριζόταν ως ανεξάρτητη πολιτεία, κάτι που μαρτυρούν και σύγχρονοι της εποχής ιστορικοί.
Οι Νότιοι Σλάβοι και η Μεταστροφή τους στον Χριστιανισμό
Κατά τον 9ο αιώνα μ.Χ., οι πρώτοι κάτοικοι της Βοσνίας άρχισαν να μεταστρέφονται από τον παγανισμό στον χριστιανισμό, με τους Σέρβους να υιοθετούν κυρίως την Ανατολική Ορθοδοξία και τους Κροάτες την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Ωστόσο, στη Βοσνία δεν καθιερώθηκε καμία από τις δύο αυτές χριστιανικές ομολογίες ως κυρίαρχη, καθώς η περιοχή ανέπτυξε μια ξεχωριστή εκκλησιαστική κοινότητα, την λεγόμενη Βοσνιακή Εκκλησία.
Η Βοσνιακή Εκκλησία και η Αντίδραση της Καθολικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας
Η Βοσνιακή Εκκλησία θεωρήθηκε αιρετική τόσο από τον Πάπα όσο και από τους Ορθόδοξους Πατριάρχες, οι οποίοι την κατηγόρησαν για δυαλισμό και έκαναν αρκετές προσπάθειες να την εξαλείψουν, ακόμα και με σταυροφορίες. Σήμερα, οι ιστορικοί αμφισβητούν αυτές τις κατηγορίες, θεωρώντας τις ως προπαγάνδα της Καθολικής Εκκλησίας. Επιπλέον, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία για οργανωτική δομή της Βοσνιακής Εκκλησίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι ίσως ήταν περισσότερο ένα θρησκευτικό κίνημα παρά μια επίσημη εκκλησία.
Η Αδυναμία Κυριαρχίας Μιας Θρησκείας και οι Επιπτώσεις της
Η συνεχής πίεση και οι επιθέσεις από την Καθολική Εκκλησία περιόρισαν σημαντικά την επιρροή της Βοσνιακής Εκκλησίας έως τον 15ο αιώνα. Η έλλειψη μιας κυρίαρχης χριστιανικής ομολογίας δημιούργησε κενό που καθιστούσε τη Βοσνία ευάλωτη σε νέες θρησκευτικές επιρροές, όπως η εξάπλωση του Ισλάμ που ακολούθησε με την άφιξη των Οθωμανών. Αυτή η θρησκευτική αστάθεια και το κενό εξουσίας αποτέλεσαν το υπόβαθρο για τη βαθιά αλλαγή της θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας της περιοχής.
Οι Οθωμανοί και η Εισβολή στη Βοσνία
Η παρουσία των Οθωμανών στη Βοσνία ξεκίνησε στα τέλη του 14ου αιώνα με επιδρομές, ενώ το κύριο ενδιαφέρον τους στην περιοχή ήταν η κατάκτηση των εδαφών του Βυζαντίου. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, οι Οθωμανοί επέκτειναν την κυριαρχία τους και στη Βοσνία, η οποία είχε ήδη τεθεί υπό τον έλεγχο τους από το 1483.
Η Σύνθετη Θρησκευτική και Πολιτική Κατάσταση Κατά την Οθωμανική Περίοδο
Κατά την αρχή της οθωμανικής κυριαρχίας, οι σχέσεις μεταξύ των χριστιανών της Βοσνίας και των μουσουλμάνων Οθωμανών δεν ήταν ιδιαίτερα εχθρικές. Οι Ορθόδοξοι και οι Καθολικοί συνέχιζαν τον ανταγωνισμό για τη θρησκευτική υπεροχή, ενώ τα λαϊκά έθιμα των Βόσνιων Χριστιανών, που συχνά απορρίπτονταν από τις επίσημες εκκλησίες, φαίνεται πως είχαν ομοιότητες με κάποια στοιχεία του Ισλάμ, ειδικά με το Σουφισμό. Οι πολιτικές συγκρούσεις εντός της Βοσνίας ήταν εξίσου σημαντικές με τις θρησκευτικές, και πολλοί τοπικοί ηγέτες αναζητούσαν τη στήριξη των Οθωμανών σε εσωτερικές διαμάχες, ανεξάρτητα από τη θρησκευτική τους πίστη.
Παραδείγματα Συμμαχιών και Πολιτικών Σχέσεων
- Το 1413, ο Hrvoje Vukčić συμμάχησε με τους Οθωμανούς εναντίον του Sandalj Hranić, μέλους της Βοσνιακής Εκκλησίας.
- Ο Sandalj Hranić, παρόλο που ήταν περήφανος υποστηρικτής της Βοσνιακής Εκκλησίας, είχε συχνές συνεργασίες με τους Τούρκους, δείχνοντας την ευελιξία των πολιτικών συμμαχιών.
Θρησκευτικές Επιρροές και Μετατροπές
Οι ομοιότητες μεταξύ ορισμένων λαϊκών χριστιανικών πεποιθήσεων και του ισλαμικού σουφισμού, ιδιαίτερα μέσω των δερβίσηδων της τάξης Μεβλεβί, συνέβαλαν στην αποδοχή του Ισλάμ από πολλούς Βόσνιους. Οι δερβίσηδες, που τόνιζαν την ιδιωτικότητα της λατρείας και έκαναν χρήση του χορού ως μέσο προσευχής, βρήκαν απήχηση σε κοινότητες που είχαν συνηθίσει σε παρόμοιες τελετές καθαρισμού όπως αυτές του Βογομιλισμού, μιας νεογονοστικής χριστιανικής αίρεσης.
Οικονομικά και Κοινωνικά Κίνητρα για τη Μεταστροφή στο Ισλάμ
Εκτός από τις θρησκευτικές ομοιότητες, η αποδοχή του Ισλάμ παρείχε και πρακτικά οφέλη. Στο Οθωμανικό κράτος, μόνο οι μουσουλμάνοι μπορούσαν να φτάσουν σε υψηλές θέσεις εξουσίας, ενώ οι χριστιανοί είχαν καθεστώς προστατευόμενης μειονότητας και επιβαρύνονταν με τον φόρο τζιζγιά. Η ταχύτερη ισλαμοποίηση στις αστικές περιοχές έναντι των αγροτικών μαρτυρά πως πολλοί Βόσνιοι θεωρούσαν το κόστος του χριστιανισμού υψηλό σε σχέση με τα οφέλη που πρόσφερε το Ισλάμ.
Η Διαμόρφωση της Μουσουλμανικής Πλειοψηφίας
Μέχρι τον 17ο αιώνα, η πλειοψηφία των Βόσνιων είχε ήδη ασπαστεί το Ισλάμ, δημιουργώντας μια ξεχωριστή πολιτισμική και εθνοτική ταυτότητα που τους διαφοροποιούσε από Σέρβους και Κροάτες. Η διαρκής σύγκρουση ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Χαμπσβουργική Αυστρία ενίσχυσε περαιτέρω αυτή τη διαφορά, καθώς πολλοί μουσουλμάνοι από περιοχές που έχασαν οι Οθωμανοί κατέφυγαν στη Βοσνία, αυξάνοντας το μουσουλμανικό πληθυσμό στην περιοχή.
Pax Ottomana (1480s-1870s)
Η περίοδος της Pax Ottomana, που εκτείνεται από το 1480 έως περίπου το 1870, αποτέλεσε μια κρίσιμη φάση για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την εξέλιξη της μουσουλμανικής ταυτότητάς της. Η οθωμανική κυριαρχία διαμόρφωσε ριζικά το θρησκευτικό, κοινωνικό και πολιτικό τοπίο της περιοχής, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στο πολιτισμικό υπόβαθρο και την εθνική συνείδηση των Βόσνιων.
Η Εδραίωση της Οθωμανικής Εξουσίας στη Βοσνία
Οι πρώτες τουρκικές εισβολές στη Βοσνία ξεκίνησαν στα τέλη του 14ου αιώνα, αρχικά ως επιδρομές, ενώ οι κύριες οθωμανικές δυνάμεις εστίαζαν στην κατάκτηση των τελευταίων εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το 1453 η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς κατέστησε την πόλη πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας για τα επόμενα πεντακόσια χρόνια. Η Βοσνία, που ήδη από το 1481 βρισκόταν υπό οθωμανικό έλεγχο, είχε ολοκληρωτικά ενσωματωθεί στην αυτοκρατορία μέχρι το 1483.
Κατά τα πρώτα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, οι σχέσεις μεταξύ χριστιανών Βόσνιων και των μουσουλμάνων κατακτητών δεν χαρακτηρίζονταν από έντονη εχθρότητα. Οι ορθόδοξοι και οι καθολικοί ακόμη διαγκωνίζονταν για την κυριαρχία στην περιοχή, ενώ παράλληλα υπήρχαν θρησκευτικές παραδόσεις και λαϊκές πεποιθήσεις των Βοσνίων που έβρισκαν ευκολότερη συγχώνευση με το Ισλάμ παρά με τον χριστιανισμό.
Εσωτερικές Πολιτικές και Θρησκευτικές Διαιρέσεις
Η πολιτική κατάσταση στη Βοσνία κατά την οθωμανική εποχή ήταν εξίσου περίπλοκη με τις θρησκευτικές διαιρέσεις. Οι τοπικοί άρχοντες και ευγενείς είχαν συχνά αντιπαραθέσεις, που ορισμένες φορές οδηγούσαν στην αναζήτηση υποστήριξης από τους Οθωμανούς, ανεξαρτήτως της θρησκευτικής τους ταυτότητας. Για παράδειγμα :
- Το 1413, ο ηγέτης Hrvoje Vukčić συμμαχούσε με τους Οθωμανούς εναντίον του Sandalj Hranić, μέλους της Βοσνιακής Εκκλησίας και πιστού της τοπικής χριστιανικής παράδοσης.
- Ο Sandalj Hranić, παρά τη χριστιανική του πίστη, είχε επανειλημμένες σχέσεις με τους Οθωμανούς, αποδεικνύοντας μια πρακτική πολιτική προσέγγιση πάνω από τις θρησκευτικές διαφορές.
Αυτή η πολιτική πολυπλοκότητα υπογραμμίζει ότι οι Βόσνιοι δεν φοβούνταν το Ισλάμ ως θρησκεία, καθώς η σύγκρουση δεν ήταν απλά μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων, αλλά μεταξύ διαφορετικών ομάδων εξουσίας και πίστης μέσα στην ίδια τη Βοσνία.
Ο Ρόλος του Σουφισμού και των Μεβλεβήδων Δερβίσηδων
Οι Οθωμανοί έφεραν μαζί τους και τη μυστικιστική μορφή του Ισλάμ, τον Σουφισμό, που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση του Ισλάμ στη Βοσνία. Ιδιαίτερα επιτυχημένοι ήταν οι Μεβλεβήδες δερβίσηδες, οι οποίοι :
- Προωθούσαν την ιδέα ότι η πίστη πρέπει να εκδηλώνεται ιδιωτικά, χωρίς επίδειξη ή λαμπρότητα, κάτι που πιθανόν ελκύσε τους Βόσνιους με τις διαιρεμένες και συχνά διωκόμενες χριστιανικές κοινότητες.
- Χρησιμοποιούσαν τον χορό ως μορφή προσευχής, μια πρακτική που θυμίζει τις τελετουργίες κάθαρσης των Βογομίλων, ενός νεογνωστικού και δυαλιστικού χριστιανικού κινήματος που είχε μεγάλη απήχηση στον Μεσαίωνα στα Βαλκάνια.
- Διακρίνονταν για τη συμπόνια τους προς τους χριστιανούς, γεγονός που καθιστούσε το Ισλάμ πιο ελκυστικό και αποδεκτό.
Κοινωνικοοικονομικά Κίνητρα για τη Μεταστροφή στο Ισλάμ
Η αποδοχή του Ισλάμ από τους Βόσνιους δεν ήταν μόνο θέμα θρησκευτικής πεποίθησης, αλλά και πρακτικών ωφελειών :
- Οι Χριστιανοί ήταν προστατευόμενη μειονότητα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά δεν είχαν πλήρη ισότητα με τους Μουσουλμάνους, ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόσβαση στα πιο ισχυρά πολιτικά αξιώματα.
- Οι Χριστιανοί υποχρεώνονταν να πληρώνουν τον τζιζγιά, έναν επιπλέον φόρο που δεν επιβαλλόταν στους Μουσουλμάνους.
- Η ισχυρότερη παρουσία των Μουσουλμάνων στις αστικές περιοχές και η ταχύτερη εξάπλωση του Ισλάμ στους κατοίκους των πόλεων δημιούργησαν την εντύπωση ότι ο χριστιανισμός δεν άξιζε το κόστος.
Η Δημιουργία Μιας Νέας Πολιτισμικής και Εθνοτικής Ταυτότητας
Μέχρι τον 17ο αιώνα, η πλειοψηφία των Βόσνιων είχε ασπαστεί το Ισλάμ, διαμορφώνοντας μια ξεχωριστή πολιτισμική και εθνοτική ταυτότητα που διαχώριζε τους Βόσνιους Μουσουλμάνους από τους Σέρβους και τους Κροάτες. Αυτή η πλειοψηφία αυξήθηκε περαιτέρω λόγω των πολέμων ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Αυστροουγγαρία :
- Καθώς οι Οθωμανοί έχαναν εδάφη στην Ευρώπη, πολλοί μουσουλμάνοι που ζούσαν σε περιοχές όπως η Κροατία, η Ουγγαρία και η Σλοβενία κατέφυγαν στη Βοσνία.
- Η Βοσνία έγινε ένα καταφύγιο για τους μουσουλμάνους πρόσφυγες, ενισχύοντας τη μουσουλμανική παρουσία και επιρροή στην περιοχή.
Το Τέλος της Οθωμανικής Εποχής και η Αυστροουγγρική Κατάκτηση (1878)
Το 1878, η Αυστροουγγαρία εισέβαλε στα οθωμανικά εδάφη της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Παρά τη σθεναρή αντίσταση από τους μουσουλμάνους Βόσνιους και τους ορθόδοξους Σέρβους, η περιοχή πέρασε υπό τον έλεγχο της χριστιανικής Ευρώπης για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 400 χρόνια. Η κατάκτηση αυτή είχε σημαντικές συνέπειες :
- Πολλοί Βόσνιοι μουσουλμάνοι, που τώρα συχνά αποκαλούνταν «Βόσνιοι», φοβήθηκαν θρησκευτικές διώξεις και εγκατέλειψαν τη χώρα.
- Οι Αυστροουγγαροί προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις θρησκευτικές διαφορές μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών, ελπίζοντας να δημιουργήσουν μια νέα ενιαία βοσνιακή ταυτότητα πιστή στο κράτος τους, αλλά η προσπάθεια απέτυχε, καθώς οι θρησκευτικές κοινότητες παρέμειναν διαχωρισμένες και αλληλοανταγωνιστικές.
Η περίοδος της Pax Ottomana, παρά τις πολυπλοκότητες και τις αντιφάσεις της, ήταν καθοριστική για τη διαμόρφωση της μουσουλμανικής ταυτότητας στη Βοσνία και την πολιτισμική της διαφοροποίηση από τους γείτονες Σέρβους και Κροάτες.
Μουσουλμάνοι Σλάβοι ή Σλαβομουσουλμάνοι (1878-Σήμερα)
Η περίοδος από το 1878 έως σήμερα σηματοδοτεί μια κρίσιμη φάση στην εξέλιξη της ταυτότητας των μουσουλμάνων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όπου η σχέση τους με τη θρησκεία, την εθνικότητα και την πολιτική διαμορφώθηκε υπό ιδιαίτερες ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες.
Η Αυστροουγγρική Κατοχή και οι Επιπτώσεις της
Το 1878, η αυτοκρατορία της Αυστροουγγαρίας εισέβαλε στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, καταλαμβάνοντας την περιοχή από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία είχε κυριαρχήσει για σχεδόν 400 χρόνια. Η αντίσταση των μουσουλμάνων Βόσνιων και των Ορθόδοξων Σέρβων ήταν σθεναρή, αλλά τελικά ανεπιτυχής.
Η αλλαγή αυτή έφερε αναστάτωση στους μουσουλμάνους της περιοχής, πολλοί εκ των οποίων, γνωστοί πλέον και ως “Βόσνιοι”, φοβήθηκαν θρησκευτικές διώξεις και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Παρά το γεγονός ότι οι Αυστροουγγαροί δεν εφάρμοσαν ενεργές διωκτικές πολιτικές, προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις θρησκευτικές διαφορές μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών, με σκοπό τη δημιουργία μιας νέας βόσνιας συνείδησης πιστής στην αυτοκρατορία.
Η προσπάθεια αυτή απέτυχε παταγωδώς, καθώς οι κάτοικοι της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συνέχισαν να σχηματίζουν ομάδες με βάση τη θρησκεία και τα εθνικά τους συμφέροντα, απορρίπτοντας το όραμα μιας ενιαίας εθνικής ταυτότητας υπό την Αυστροουγγαρία.
Η Σφαίρα της Πολιτικής και οι Εθνικές Ταυτότητες
Η δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου το 1914 στο Σαράγεβο από τον Βόσνιο Σέρβο Γκαβρίλο Πρίντσιπ αποτέλεσε τον καταλύτη για το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά τον πόλεμο, η διάλυση της Αυστροουγγαρίας οδήγησε στη δημιουργία του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας το 1918.
Ωστόσο, η νέα αυτή πολιτεία δεν αναγνώρισε τους μουσουλμάνους ως ισότιμο εθνικό έθνος, περιορίζοντάς τους σε μειονοτική κατηγορία χωρίς πλήρη δικαιώματα, ενώ ο όρος “Βόσνιος” δεν συμπεριλήφθηκε καν στις απογραφές. Αυτό δημιούργησε έντονη δυσαρέσκεια και απογοήτευση στον μουσουλμανικό πληθυσμό, που έψαχνε την αναγνώριση και τον σεβασμό της ταυτότητάς του.
Η Εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και η Εθνική Συγκρότηση
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το φασιστικό καθεστώς των Ουστάσε, το οποίο είχε ναζιστική ιδεολογία και συνδεόταν με τον Καθολικισμό, υπόσχονταν ίσα δικαιώματα στους Βόσνιους Μουσουλμάνους προκειμένου να κερδίσει την υποστήριξή τους στη γενοκτονία των Σέρβων. Κάποιοι μουσουλμάνοι συνεργάστηκαν με το καθεστώς, ενώ η πλειονότητα παρέμεινε αδιάφορη ή αποστασιοποιημένη.
Η περίοδος αυτή ανέδειξε την πολυπλοκότητα της βόσνιας ταυτότητας, καθώς οι Βόσνιοι καλούνταν να ζυγίσουν την ταυτότητά τους ως Σλάβοι με τη θρησκευτική τους πίστη στο Ισλάμ.
Η Εποχή του Τίτο και η Επίσημη Αναγνώριση
Μετά τον πόλεμο, ο Ιωσήφ Μπροζ Τίτο ηγήθηκε της κομμουνιστικής Γιουγκοσλαβίας, όπου οι μουσουλμάνοι εντάχθηκαν επίσημα ως συνιστώσα εθνότητα, αποκτώντας ισότιμη νομική θέση στην κοινωνία. Ωστόσο, ο όρος που χρησιμοποιήθηκε ήταν απλά “Μουσουλμάνοι” και όχι “Βόσνιοι Μουσουλμάνοι”, γεγονός που προκάλεσε αντιπαραθέσεις σχετικά με τη φύση της ταυτότητάς τους.
Οι Βόσνιοι επέμεναν στην ύπαρξη της δικής τους εθνικής οντότητας, απαντώντας στους Σέρβους και Κροάτες ότι ήδη διαθέτουν τις δικές τους πατρίδες. Παρά τις εντάσεις, η σταθερή ηγεσία του Τίτο κατάφερε να διατηρήσει την ειρήνη και την κοινωνική συνοχή στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Ο Πόλεμος της Βοσνίας και η Διαμόρφωση της Σύγχρονης Ταυτότητας
Το 1992, με την ανεξαρτητοποίηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος που διήρκεσε περίπου τρία χρόνια και οδήγησε στον θάνατο πάνω από 100.000 ανθρώπους, εκ των οποίων τουλάχιστον 63.000 ήταν Βόσνιοι Μουσουλμάνοι.
Η σύγκρουση ξεκίνησε ως κοινή αντίσταση των Βόσνιων και των Κροατών κατά των Σέρβων, αλλά γρήγορα εξελίχθηκε σε έναν πόλεμο κατά εθνο-θρησκευτικών γραμμών. Οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι βρέθηκαν σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση, αντιμετωπίζοντας τόσο εξωτερικές απειλές όσο και εσωτερικές πολιτικές προκλήσεις.
Εξωτερική Υποστήριξη και Πολιτικές Συμμαχίες
- Μουσουλμανικές χώρες, όπως το Ιράν, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία, παρείχαν σημαντική υποστήριξη μέσω όπλων, χρημάτων και εθελοντών.
- Κράτη της Δύσης, ιδιαίτερα οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, επενέβησαν στρατιωτικά για να σταματήσουν τις επιθέσεις των Σέρβων, με την επιδρομή βομβαρδισμών το 1995.
- Η συμφωνία του Ντέιτον το 1995 καθόρισε το σύγχρονο πολιτικό πλαίσιο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, χωρίζοντας τη χώρα σε δύο κύριες οντότητες με βάση την εθνοτική πλειοψηφία.
Η Σύγχρονη Βόσνια Ταυτότητα
Σήμερα, η ταυτότητα των Βόσνιων Μουσουλμάνων είναι πολυδιάστατη και εξελίσσεται συνεχώς. Σύμφωνα με έρευνα του 2007 του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, η πλειονότητα των Βόσνιων ταυτίζεται πρώτα με την εθνικότητά της ως Βόσνιοι και μετά με τη θρησκεία τους.
Παρά τις δυσκολίες και τις εντάσεις, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη παραμένει μια χώρα όπου η ισλαμική κληρονομιά αποτελεί βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας, ενώ οι πολίτες της συνεχίζουν να επιδιώκουν την ειρήνη και τη σταθερότητα σε ένα περιβάλλον που διατηρεί τις πολιτισμικές και θρησκευτικές του ιδιαιτερότητες.