Μπορεί η επίσημη Εκκλησία να μην έχει εντάξει τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο στο Συναξάρι της, όμως η εκκλησιαστική συνείδηση και η λατρευτική πράξη λειτούργησαν αυτόνομα.
Στο πέρασμα των αιώνων, κορυφαίοι υμνογράφοι, μητροπολίτες, ακόμα και άγιοι της Εκκλησίας, συνέθεσαν πλήρεις εκκλησιαστικές ακολουθίες, παρακάμπτοντας την επίσημη γραφειοκρατία.
1. Η Ακολουθία του Μεγάλου Υμνογράφου Γεράσιμου Μικραγιαννανίτη
Ο κορυφαίος υμνογράφος του Αγίου Όρους κατά τον 20ό αιώνα, ο Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, συνέθεσε μια πλήρη, συγκλονιστική ασματική ακολουθία προς τιμήν του «Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου του Παλαιολόγου».
Στα τροπάριά του, ο υμνογράφος δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει ξεκάθαρα τον όρο «Μάρτυρας» και «Αθλητής της Πίστεως». Η ακολουθία αυτή περιλαμβάνει:
- Κανόνα και Οίκους (κείμενα που γράφονται αποκλειστικά για αγίους).
- Δοξαστικά, όπου ο Κωνσταντίνος υμνείται ως εκείνος που «προέκρινε τον θάνατον υπέρ της ελευθερίας της πίστεως».
2. Η Ύπαρξη Ιερών Ναών και Εικόνων
Παρά την απουσία επίσημης εγκυκλίου, η μορφή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με φωτοστέφανο βρίσκεται ιστορημένη σε αρκετούς ναούς στην Ελλάδα.
- Ιεροί Ναοί: Σε διάφορες περιοχές της χώρας τελούνται κάθε χρόνο (ιδιαίτερα στις 29 Μαΐου) μνημόσυνα που αγγίζουν τα όρια της πανηγυρικής θείας λειτουργίας.
- Εικονογραφία: Ο Αυτοκράτορας εικονίζεται κρατώντας την Πόλη στα χέρια του ή το σπαθί του, με την επιγραφή «Ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος, ο Νεομάρτυρας».
3. Η Συμβολή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου
Ακόμα και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, στο μνημειώδες έργο του «Νέον Μαρτυρολόγιον», άνοιξε τον δρόμο για την αναγνώριση των Νεομαρτύρων, θέτοντας ως βασικό κριτήριο τη χύση του αίματος για την πίστη και την άρνηση υποταγής στον αλλόπιστο κατακτητή. Ο Κωνσταντίνος πληροί αυτό το κριτήριο στο απόλυτο.
Συμπέρασμα: Η Εκκλησία της Καρδιάς
Αυτές οι ακολουθίες, που ψάλλονται ανεπίσημα σε μοναστήρια και ενορίες, αποδεικνύουν κάτι μοναδικό: η αγιότητα δεν επιβάλλεται πάντα από τα πάνω προς τα κάτω.
Όταν ένας λαός επί 500 και πλέον χρόνια ψάλλει για τον Μαρμαρωμένο Βασιλιά, όταν η υμνολογία τον κατατάσσει στους μάρτυρες, η επίσημη άρνηση της διοικούσας Εκκλησίας καθίσταται πλέον ένας στεγνός τύπος χωρίς ουσία. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έχει ήδη το δικό του «λειτουργικό» φωτοστέφανο.
Τι πιστεύετε εσείς, θα έπρεπε να αγιοποιηθεί ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος;
Ή μήπως θα έπρεπε η Εκκλησία να μην είναι τόσο χαλαρή με το θέμα γιατί είναι εντελώς εκτός τύπων;