Το μεταπτυχιακό πρόγραμμα, το οποίο αποτελεί και ένα πρωτοπόρο πείραμα και στο εκπαιδευτικό επίπεδο, στήθηκε στη βάση πέντε «θεμέλιων λίθων»:
Η εκπαίδευση στήνεται µε άξονα τα πραγματικά προβλήματα: Είναι µια αντίληψη βαθιά ριζωμένη στην κοινότητα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Είσαι καλός επιστήμονας; Έχεις επιστημονικό μπόι; Σύγκρινε το μπόι σου µε τα πραγματικά κοινωνικά προβλήματα. Όχι µε ψευτοπροβλήματα και επιστημονικά sudoku. Έχεις δυνάμεις; Πήγαινε στις ορεινές περιοχές και οικοδόμησε λύσεις, οι οποίες μπορούν να αλλάξουν τις συνθήκες στις περιοχές αυτές. Πριν καν ξεκινήσει το μεταπτυχιακό μας πρόγραμμα, μιλήσαμε µε τις ορεινές κοινωνίες, ξεχωρίσαμε τα βασικά προβλήματα και πάνω στα προβλήματα αυτά, στήσαμε το μεταπτυχιακό πρόγραμμα.
Διεπιστημονικός χαρακτήρας και ολιστική προσέγγιση του προβλήματος: Τα προβλήματα των ορεινών περιοχών είναι περίπλοκα και κάθε ειδικότητα έχει το δικό της ρόλο στην επίλυσή τους. Όμως, η επιστημονική κοινότητα δεν είναι εξοικειωμένη να δουλεύει συνεργατικά στην επίλυση των προβλημάτων. Ενώ όλα τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα χρειάζονται κοινή αντιμετώπιση από πολλές και διαφορετικές ειδικότητες, η επιστημονική κοινότητα είναι κατακερματισμένη, µε ιδιαίτερους κώδικες επικοινωνίας σε κάθε κλάδο. Ενίοτε, μάλιστα δεν καν υπάρχει επικοινωνία των διαφορετικών κλάδων μεταξύ τους. Στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα, οι πολλές και διαφορετικές ειδικότητες αποκτούν κοινή μεταξύ τους γλώσσα. Το μεταπτυχιακό πρόγραμμα δέχεται κυρίως μηχανικούς, εξάλλου υλοποιείται από το Ε.Μ.Π., αλλά φιλοξενεί επιστήμονες όλων των ειδικοτήτων: κοινωνιολόγους, δασολόγους, γεωπόνους, οικονομολόγους, περιβαλλοντολόγους, όλες ειδικότητες απαραίτητες. Σ’ αυτό το πλαίσιο οικοδομείται μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας, μια ισχυρή κοινή βάση συνεννόησης, πάνω στην οποία έρχονται οι ιδιαίτερες τεχνικές ικανότητες κάθε ειδικότητας να καταθέσει τη δική της συνεισφορά.
Συστηματική διάχυση των αποτελεσμάτων: Από την πρώτη στιγμή που βγαίνει κάτι σημαντικό, κανόνας για το μεταπτυχιακό πρόγραμμα αυτό είναι να διαχυθεί στις τοπικές κοινωνίες. Τα αποτελέσματα των μεταπτυχιακών εργασιών, των διπλωματικών, των διδακτορικών όσο μένουν στους σκληρούς δίσκους και στα back-up των υπολογιστών μαραζώνουν, πεθαίνουν. Όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, πρέπει να φτάσουν στις τοπικές κοινωνίες. Η παραγωγή της γνώσης στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα είναι ταυτόχρονα εμβόλιο μετασχηματισμού των αντιλήψεων των τοπικών κοινωνιών. Είναι άνοιγμα νέων δρόμων. Γι’ αυτό, γρήγορα, πρέπει να τα αποτελέσματα να μπολιάζουν τις τοπικές κοινωνίες, τις οποίες εξάλλου και αφορούν.
Βιωματικός χαρακτήρας του μεταπτυχιακού προγράμματος: Στόχος του μεταπτυχιακού αυτού δεν είναι απλώς να μάθουν οι φοιτητές για τις ορεινές περιοχές, στόχος είναι οι φοιτητές να ζήσουν τις ορεινές περιοχές. Να νιώσουν και να καταλάβουν τι σημαίνει η μοναξιά και το κρύο σ’ ένα απομονωμένο, ορεινό χωριό το χειμώνα. Να ζήσουν, από πρώτο χέρι, την ομορφιά και τη ζεστασιά της κουβέντας στο καφενείο. Να ακούσουν παραμύθια, να μιλήσουν με γιαγιάδες, να ζήσουν μαζί με τους ανθρώπους των βουνών και όχι απλά να περάσουν από μια περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, οι εκπαιδευτικές εκδρομές δεν είναι ευχάριστο διάλειμμα. Είναι κύριο συστατικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Στόχος είναι, επίσης, οι φοιτητές να έχουν επαφή με ξεχωριστούς ανθρώπους των βουνών. Με ορειβάτες, καλλιτέχνες, με ανθρώπους που εγκατέλειψαν την πόλη και έστησαν μια μικρή επιχείρηση στο βουνό και φτιάχνουν ένα μέλλον γι’ αυτούς και την οικογένειά τους. Βρίσκουμε τέτοιους ανθρώπους, τους καλούμε στο μεταπτυχιακό να μας μεταφέρουν την εμπειρία τους, το ξεκίνημα, τις δυσκολίες που συναντούν. Τους επισκεπτόμαστε στον τόπο τους, μαθαίνουμε για τη δουλειά τους, για την αλλαγή στον τρόπο ζωής τους, για τα μελλοντικά τους σχέδια. Οι φοιτητές βλέπουν στην πράξη τα προβλήματα, τις δυσκολίες αλλά και τα πλεονεκτήματα της ζωής των ανθρώπων αυτών. Διδάσκονται από τις γνώσεις και την εμπειρία τους, παίρνουν ένα μέρος από τη φλόγα της ψυχής τους.
Διεθνιστικός χαρακτήρας: Βασικό στοιχείο του προγράμματος σπουδών είναι η καλλιέργεια της αίσθησης στους φοιτητές μας ότι υπάρχει μια λεπτή κόκκινη κλωστή που συνδέει τα Τζουμέρκα και την Πίνδο, με το Κιλιμάντζαρο, τις Άνδεις, τα Ιμαλάια. Οι φοιτητές μας μαθαίνουν ότι η υπόθεση της αναγέννησης των ορεινών περιοχών είναι μια παγκόσμια υπόθεση και ότι αποτελούν ένα κομμάτι ενός διεθνούς ρεύματος που υπερασπίζεται τις ορεινές κοινωνίες και θέλει να ξαναδώσει πνοή στα βουνά.