

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Δεκατρία χρόνια στον θρόνο της Αντιοχείας ο Ιωάννης Ι΄, και το πρώτο του συλλείτουργο με τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλο Γ΄ έγινε στη Μόσχα, στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα ογδοντάχρονα του Πατριάρχη Κυρίλλου.
Η Δαμασκός, το Μπαλαμάντ, ο Πανάγιος Τάφος, τόποι που θα έδιναν σε αυτή τη συνάντηση το δικό της εκκλησιαστικό βάρος, έμειναν έξω από το κάδρο. Χρειάστηκε η γενέθλια επέτειος του Κυρίλλου για να δούμε δύο Προκαθημένους πρεσβυγενών Θρόνων μπροστά στο ίδιο Ποτήριο.
Η συλλειτουργία τους είναι πάντα ένα χαρμόσυνο γεγονός . Και ακριβώς επειδή έχει τόση σημασία, δικαιούμαστε να κρίνουμε την περίσταση που επέλεξαν για να τη ζήσουν δημοσίως.
Άλλο το μυστήριο της Ευχαριστίας και άλλο η δημόσια ευθύνη εκείνων που αποφασίζουν πότε, πού και με ποια αφορμή θα κάνουν μια κίνηση με τόσο ισχυρό συμβολισμό.
Γι’ αυτή την επιλογή ο Ιωάννης και ο Θεόφιλος οφείλουν μια εξήγηση.
Η διαφορά για την εκκλησιαστική δικαιοδοσία στο Κατάρ είχε οδηγήσει την Αντιόχεια στη διακοπή της μνημονεύσεως του Πατριάρχη Ιεροσολύμων. Τον Οκτώβριο του 2023, ενώ είχε ήδη ξεσπάσει ο πόλεμος στη Γάζα, η Ιερά Σύνοδος της Αντιοχείας αποφάσισε την αποκατάσταση της κοινωνίας.
Οι δύο Προκαθήμενοι συναντήθηκαν αργότερα και στην Ιορδανία. Υπήρχε, επομένως, και ο χρόνος και ο εκκλησιαστικός λόγος να συλλειτουργήσουν στη Μέση Ανατολή, δίπλα στους ανθρώπους τους. Μπορούμε να φανταστούμε τι θα σήμαινε για τους δοκιμαζόμενους χριστιανούς της περιοχής να έβλεπαν τη συμφιλίωση των ποιμένων τουςστον Πανάγιο Τάφο ή στη Δαμασκό. Αυτή την ευκαιρία την άφησαν να περάσει. Για τη Μόσχα και τα μάτια του Κυρίλλου κινητοποιήθηκαν. Φαίνεται πως ο ήχος από τα ρούβλια είναι πιο γλυκός!
Και εδώ βρίσκεται το βαρύτερο σημείο. Στο συλλείτουργο της Μόσχας, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έμεινε αμνημόνευτος, στο πλαίσιο της διακοπής της ευχαριστιακής κοινωνίας που αποφάσισε η Ρωσική Εκκλησία το 2018. Οι δύο Πατριάρχες έδωσαν έτσι τη δημόσια εικόνα της δικής τους συμφιλιώσεως μέσα σε μια λειτουργική σύναξη που έφερε ακόμη το αποτύπωμα μιας άλλης ρήξεως. Και οι δύο γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει να παύει η μνημόνευση ενός Προκαθημένου. Το έζησαν επί χρόνια μεταξύ τους. Από αυτούς θα περίμενε κανείς μεγαλύτερη ευαισθησία για το ίδιο τραύμα όταν αφορά την Κωνσταντινούπολη.
Μακαριώτατε Αντιοχείας, η Εκκλησία σας πήρε το 2023 μια γενναία απόφαση μέσα στη φωτιά του πολέμου. Τιμούμε εκείνη την απόφαση. Θα την τιμούσατε κι εσείς πληρέστερα αν δίνατε το ίδιο βάρος σε μια συνάντηση που μπορεί να βοηθήσει να ξαναμιλήσουν οι Εκκλησίες μεταξύ τους. Η αποστολική αρχαιότητα της Αντιοχείας σάς δίνει το κύρος να πάρετε πρωτοβουλία. Χρησιμοποιήστε το.
Μακαριώτατε Ιεροσολύμων,επικαλείσθε συχνά τον τίτλο «Μήτηρ των Εκκλησιών». Η μητρότητα αυτή συνεπάγεται την ευθύνη να αναζητείτε τους αδελφούς σας όταν η κοινωνία δοκιμάζεται και να προσέρχεστε όταν σας καλούν να συζητήσετε τα δύσκολα. Με την προθυμία που δείξατε για τον εορτασμό του Κυρίλλου, έχετε ήδη δείξει πόσο γρήγορα μπορείτε να ανταποκριθείτε σε μια πρόσκληση όταν της αποδίδετε σημασία. Περιμένουμε να δούμε την ίδια προθυμία στο Φανάρι.
Στις 30 Νοεμβρίου, εορτή του Αγίου Ανδρέου και Θρονική Εορτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι δύο Προκαθήμενοι έχουν προσκληθεί στην Κωνσταντινούπολη. Στο πλαίσιο της εορτής προβλέπεται Σύναξη των Προκαθημένων των πρεσβυγενών Πατριαρχείων, με τη συμμετοχή και του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεοδώρου Β΄. Εκεί μπορούν να θέσουν τις διαφωνίες τους ευθέως. Η παρουσία τους θα έχει αξία ακριβώς επειδή υπάρχουν διαφωνίες. Με την απουσία τους θα αφήσουν αναπάντητο το ερώτημα πόσο τους ενδιαφέρει να γεφυρωθεί η ρήξη την οποία επικαλούνται στις δημόσιες τοποθετήσεις τους.
Για τα ογδοντάχρονα του Κυρίλλου, το ταξίδι έγινε και οι φωτογραφίες βγήκαν. Στις 30 Νοεμβρίου ο Ιωάννης και ο Θεόφιλος έχουν την ευκαιρία να δείξουν, με την παρουσία τους, πόσο ψηλά βάζουν την ενότητα της Ορθοδοξίας.
Και αν απουσιάσουν, θα οφείλουν να πουν στους πιστούς τους γιατί ο δρόμος για τη Μόσχα βρέθηκε τόσο εύκολα και ο δρόμος για το Φανάρι αποδείχθηκε τόσο δύσκολος.
Αλλιώς θα πούμε εμείς: Άγιοι Αντιοχείας και Ιεροσολύμων, σας πρόλαβε ένας άλλος πιο μεγάλος στο δρόμο για τη Δαμασκό και τα Ιεροσόλυμα . Εσείς αποδεχθήκατε μικροί!



