Η ιστορία των Βλάχων της Αλβανίας και η αναμφισβήτητη ελληνικότητά τους – Η προσπάθεια της Ρουμανίας να αλώσει την εθνική τους συνείδηση – Τα ονόματα των εκατοντάδων Βλάχων ελληνικής καταγωγής που εκτελέστηκαν, φυλακίστηκαν ή εκτοπίστηκαν από το καθεστώς Χότζα – Πόσοι είναι οι Βλάχοι της Αλβανίας σήμερα; – Ο ύποπτος (και εδώ…) ρόλος του ΕΛΙΑΜΕΠ
Οι περιοχές τους δεν είχαν χαρακτηριστεί μειονοτικές και πολλοί από αυτούς αγνοούσαν ότι είναι αυτόχθονες εκλατινισμένοι Έλληνες. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος η Ρουμανία προσπάθησε και πάλι να αλώσει την εθνική τους συνείδηση. Μάλιστα, στάλθηκε στην Αλβανία και ο Επίσκοπος Αρτετζάνου Καλλίνικος.
Ο Hasan Barsi Cantay, γνωστός ως Basri – bey (1887-1964), που γεννήθηκε στο Μπαλίκεσιρ της Τουρκίας και πέθανε στην Κωνσταντινούπολη, έγραψε τα παραπάνω γύρω στο 1915-16.
Επίσης να θυμίσουμε ότι Βλάχοι κατοικούσαν και στη Σάσωνα, το νησί που δόθηκε με νόμο (!) από την Κυβέρνηση Βενιζέλου στην Αλβανία, το 1914(δείτε σχετικό άρθρο μας στις 22/4/2017).
Οι 15 οικογένειες βλαχόφωνων Ελλήνων βοσκών, που ζούσαν στο νησί, φιλούσαν την ελληνική σημαία και εκλιπαρούσαν τους Έλληνες στρατιώτες και ναύτες που αποτελούσαν τη φρουρά του νησιού να μην τους εγκαταλείψουν. Οι Έλληνες στρατιώτες, εκτελώντας διαταγές αποχώρησαν. Στις 16/7/1914, οι βλαχόφωνοι Έλληνες σφαγιάστηκαν από άτακτα αλβανικά στίφη που έσπευσαν να «καταλάβουν» τη Σάσωνα.
Κλείνουμε το άρθρο αυτό, με ένα παραδοσιακό τραγούδι των Βλάχων της Βορείου Ηπείρου, το “Nasta”(«Αναστασία»). Ας δούμε τι λέει ο ερμηνευτής του Φώτης Τράσιας.
Στους Βλάχους της καταγωγής μου κάθε οικογένεια -σόι είχε συγκεκριμένα τραγούδια που τραγουδούσε. Η δική μου οικογένεια είχε μέσα σε αυτά το τραγούδι της Νάστας, της ομορφότερης Βλάχας που υπήρξε.
Από πολύ μικρός άκουγα τον παππού μου Φώτο Τράσια με τα αδέλφια του Κήτα , Νίδα και Πήλιο να το τραγουδούν πολυφωνικά σε κάθε περίσταση και προσπαθούσα να πλάσω με το νου μου την εικόνα της Νάστας
Με την όμορφη παραδοσιακή μελωδία του Αρτάν Τσόμπο από το Αργυρόκαστρο
Η Νάστα αγαπήθηκε από όλους. Βλάχους και μη.
Απολαύστε την επίσημη έκδοση του τραγουδιού με το υπέροχο κλαρίνο του Αρτάν και τη συνοδεία εξαιρετικών καλλιτεχνών στα μουσικά όργανα
Το τραγούδι θα συμπεριλαμβάνεται στο νέο μου cd “Νάστα” Τα τραγούδια των Βλάχων της Βορ. Ηπείρου που σύντομα θα κυκλοφορήσει.
Το τραγούδι κυκλοφορεί και με ελληνικούς στίχους και τίτλο «Σε κοιτώ μέσα στα μάτια». Μία από τις καλύτερες εκτελέσεις, είναι αυτή που επιλέξαμε.
Πηγή: Μιχαήλ Γ. Τρίτος, Καθηγητής ΑΠΘ, «ΟΙ ΒΛΑΧΟΙ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ», από την ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ «ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ», ΤΟΜΟΣ Ζ’, ΙΒΕ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2020.
Ευχαριστούμε θερμά τον πρόεδρο του ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (Ι.Β.Ε.) κύριο Νικόλαο Υφαντή για την πολύτιμη βοήθειά του.
πηγή: protothema.gr
himara.gr