Τοῦ κ. Χρήστου Ἰ. Π. Κολοβοῦ*
1) Στὶς 20/5/2026 ἡ κυβέρνηση ἔθεσε σὲ διαβούλευση (https://ypen.gov.gr/diavouleusi/) μέχρι 24/6/2026 ἕνα νέο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ Σχέδιο γιὰ τὶς «Α»ΠΕ. Ὡστόσο, τὸ προηγούμενο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ (ΦΕΚ τ. Β΄ 2464/3.12.2008) προέβλεπε ὅτι ἡ ἰσχύς του εἶναι γιὰ 15 χρόνια. Συνεπῶς ὑπάρχει νομοθετικὸ κενὸ ἀπὸ τὸ Δεκέμβριο 2023 μέχρι τὴν ἔγκριση τοῦ νέου Σχεδίου, ὅποτε γίνει.
2) Τὸ καλοκαίρι τοῦ 2012, ὅταν ἑτοίμαζαν τὸ 2ο μνημόνιο, στὴν ὁλλανδικὴ ἐφημερίδα «NRC Handelsblad» ἐμφανίστηκε πρόταση καθηγητῶν οἰκονομικῶν καὶ ἐνέργειας γιὰ μείωση τοῦ χρέους τῶν χωρῶν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Νότου. Γιὰ τὴν Ἑλλάδα πρότειναν νὰ δώσει περίπου 2% τῆς ἔκτασής της γιὰ τὴν παραγωγὴ ἀνανεώσιμης ἐνέργειας ποὺ θὰ πηγαίνει στοὺς Εὐρωπαίους. Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, Σοσιαλδημοκράτες καὶ Πράσινοι εὐρωβουλευτὲς τὸ εἶδαν θετικά. Κανεὶς ὅμως δὲν φρόντισε νὰ ρωτήσει τοὺς Ἕλληνες.
3) Τὸ νέο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ Σχέδιο γιὰ τὶς «Α»ΠΕ προβλέπει ἀκριβῶς τὸ πιὸ πάνω: 1,5% τῆς συνολικῆς ἔκτασης μέγιστο ποσοστὸ ἐδαφικῆς κάλυψης ἀπὸ φωτοβολταϊκὲς ἐγκαταστάσεις ἀνὰ Περιφερειακὴ Ἑνότητα, 8% ἢ 5% τῆς ἔκτασης ἀνὰ Δημοτικὴ Ἑνότητα (Δ.Ε.) σὲ περιοχὲς ποὺ τὸ 2008 εἶχαν ὁριστεῖ ὡς «Περιοχὲς Αἰολικῆς Προτεραιότητας», ἢ ὡς «Περιοχὲς Αἰολικῆς Καταλληλότητας» ἀντίστοιχα, 4% τῆς ἔκτασης γιὰ τὶς Δ.Ε. Μονεμβασιᾶς, Ἀραχώβης, Καρπενησίου καὶ Καρύστου. Ἀκόμα χειρότερα, προβλέπεται ὅτι κατὰ τὴν ἐκπόνηση τοῦ Περιφερειακοῦ Χωροταξικοῦ Σχεδιασμοῦ ἢ/καὶ τοῦ ὑποκείμενου πολεοδομικοῦ σχεδιασμοῦ Α΄ ἐπιπέδου, συνιστᾶται νὰ προβλεφθεῖ δυνατότητα, κατόπιν συμφωνίας τῶν οἰκείων ΟΤΑ Α΄ βαθμοῦ, τὸ πιὸ πάνω ποσοστὸ κάλυψης 8% νὰ αὐξηθεῖ ἕως τὸ 10,4% (αὔξηση 30%) καὶ τὸ ποσοστὸ κάλυψης 5% νὰ αὐξηθεῖ ἕως τὸ 7,5% (αὔξηση 50%). Ἴσως καὶ γι’ αὐτὸ θέλουν ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου ἐκλογῆς Δημάρχων.
4) Σύμφωνα μὲ τὸ Δελτίο Τύπου τοῦ Ὑπουργείου Ἐνέργειας, «Ἐκτὸς πεδίου ἐφαρμογῆς παραμένουν ἔργα ποὺ λειτουργοῦν ἤδη ἢ βρίσκονται σὲ προχωρημένο στάδιο ἀδειοδότησης». Ἀπὸ τὴν Ὑπουργικὴ Ἀπόφαση «Χαρτογράφηση τῶν περιοχῶν γιὰ τὴν ἐπίτευξη τοῦ στόχου γιὰ τὴν ἀνανεώσιμη ἐνέργεια στὴν ἀκαθάριστη τελικὴ κατανάλωση ἐνέργειας τὸ 2050» (ΦΕΚ τ. Β΄ 7365/31.12.2025) μάθαμε πὼς τὰ χερσαῖα αἰολικὰ ποὺ μέχρι Νοέμβριο 2025 λειτουργοῦν ἤδη ἢ βρίσκονται σὲ προχωρημένο στάδιο ἀδειοδότησης (16.190MW) ἔχουν ἤδη ὑπερκαλύψει τὸ στόχο γιὰ τὸ 2050 (13.000MW). Ἐπίσης, ὁμοίως ἔχει ἤδη ὑπερκαλυφθεῖ ὁ στόχος γιὰ τὰ φωτοβολταϊκὰ (στόχος 35.051MW, ἔργα ποὺ λειτουργοῦν ἤδη ἢ βρίσκονται σὲ προχωρημένο στάδιο ἀδειοδότησης (64.068MW). Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμα 30.164MW αἰολικά+φωτοβολταϊκά μὲ «Βεβαίωση παραγωγοῦ», δηλαδὴ ἤδη χωροθετημένα. Κατὰ συνέπεια, τὸ νέο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ Σχέδιο γιὰ τὶς «Α»ΠΕ στὴν πράξη ἀφορᾶ ἔργα ποὺ θὰ ἀδειοδοτηθοῦν ΜΕΤΑ τὸ 2050! Πλήρης ἀδιαφορία γιὰ τὴν κοινωνικὴ συνοχὴ καὶ ξεκάθαρη κοροϊδία τῶν τοπικῶν κοινωνιῶν, ποὺ σ’ ὅλη τὴν Ἑλλάδα τρέχουν στὸ Συμβούλιο τῆς Ἐπικρατείας, γιὰ νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὴν ἐντελῶς ἄναρχη ἀνάπτυξη.
5) Τὸ Ἐρευνητικὸ Κέντρο τῆς ΕΕ (Joint Research Centre) τὸ 2019 δημοσίευσε πὼς στὴν Ἑλλάδα ἔχουμε 128 τετραγωνικὰ χιλιόμετρα στέγες κατάλληλες γιὰ φωτοβολταϊκά, ἀπ’ ὅπου (μὲ τιμὲς ἠλεκτρισμοῦ 2017) μποροῦμε νὰ πάρουμε 32% τῶν ἐτήσιων ἀναγκῶν σὲ ἠλεκτρισμό. Μὲ τὴ βελτίωση τῆς τεχνολογίας τῶν πάνελ ἀπὸ τότε καὶ μὲ τὶς τωρινὲς πιὸ ἀκριβὲς τιμὲς μποροῦμε νὰ πάρουμε περισσότερο, ἰδίως ἂν συνδυάσουμε καὶ τὰ φωτοβολταϊκὰ «στὰ μπαλκόνια». Ἀλλὰ δὲν ἀφήνουν νὰ βάλουμε δικά μας φωτοβολταϊκά, γιὰ ν’ ἀγοράζουμε ρεῦμα ἀπ’ τὴν (ἰδιωτικοποιημένη) ΔΕΗ καὶ λοιποὺς παρόχους.
6) Τὸ δῆθεν «Ἐθνικὸ» Σχέδιο γιὰ τὴν Ἐνέργεια καὶ τὸ Κλῖμα μέχρι τὸ 2050 καὶ τὸ νέο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ Σχέδιο γιὰ τὶς «Α»ΠΕ ἔχουν ἀφήσει σκοπίμως ἐκτὸς τὰ φωτοβολταϊκὰ στὶς στέγες καὶ τὰ μπαλκόνια μας. Στὴν ἀχανῆ Αὐστραλία, ποὺ μόνο ἐκτάσεων δὲν στερεῖται, ἔχουν βάλει σχεδὸν 30.000MW φωτοβολταϊκὰ στὶς στέγες. Στὴν Ἑλλάδα ἔχουν κάνει ἐντελῶς ἀσύμφορη τὴν ἐγκατάσταση: πρακτικὰ δὲν γίνεται ποτὲ ἀπόσβεση. Στὴ Γερμανία τὴν τελευταία τριετία ἔχουν βάλει 1 ἑκατομμύριο συστήματα φωτοβολταϊκῶν «στὰ μπαλκόνια» (καὶ σὲ φράκτες!), μὲ 0% ΦΠΑ ἢ καὶ ἐπιδότηση. Κροατία, Αὐστρία, Ὁλλανδία, ΗΒ, Ἰρλανδία ἔχουν ἐπίσης 0% ΦΠΑ. Ἐδῶ ὄχι μόνο ἔχουμε ΦΠΑ 24%, ἀλλὰ καὶ πρακτικὰ ἔχουν ἐξαντλήσει τὴν προθεσμία (17/7/2026) ἐνσωμάτωσης τῆς σχετικῆς Ὁδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 στὴ νομοθεσία.
7) Στὴ Μεσοχώρα Τρικάλων ἔχει κατασκευαστεῖ ἐδῶ καὶ 25 χρόνια ὑδροηλεκτρικὸ ἔργο, τὸ ὁποῖο ἔχουμε πληρώσει ἑκατοντάδες ἑκατομμύρια εὐρὼ καὶ δὲν ἔχει μπεῖ ποτὲ σὲ λειτουργία. Λίγο πιὸ κάτω θὰ γινόταν καὶ τὸ ὑδροηλεκτρικό τῆς Συκιᾶς. Δὲν ἔγινε ποτὲ ὑδροηλεκτρικὸ στὸ Μουζάκι Καρδίτσας, ποὺ θὰ προστατεύει κι ἀπὸ πλημμύρες. Στὸ Νεστόριο Καστοριᾶς χρόνια περιμένουν νέο φράγμα. Δὲν κάνουμε ὑδροηλεκτρικά, γιὰ νὰ καῖμε φυσικὸ ἀέριο! 100% εἰσαγόμενο, ἀπ’ τὸ ὁποῖο κερδίζουν μόνο αὐτοὶ ποὺ τὸ εἰσάγουν, χάνουμε ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι καὶ «φουσκώνει» τὸ κόστος ἠλεκτρισμοῦ.
8) Ἤδη ἕνα μεσημέρι μὲ ἡλιοφάνεια δὲν ξέρουμε τί νὰ κάνουμε τὸ ρεῦμα ποὺ παράγεται. Σύμφωνα μὲ πρόσφατη ἔκθεση τοῦ ENTSO-E (Ἕνωση τῶν Εὐρωπαϊκῶν Διαχειριστῶν Μεταφορᾶς Ἠλεκτρισμοῦ), λόγῳ τῶν πολλῶν αἰολικῶν & φ/β ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἀνάμεσα στὶς χῶρες ποὺ ἀπειλεῖται μὲ μπλακάουτ (τύπου Ἱσπανίας, 28/4/2025). Ἡ περίσσεια παραγωγῆς ἠλεκτρισμοῦ τῶν «Α»ΠΕ ἤδη προσφέρει φθηνὸ ρεῦμα στοὺς Βούλγαρους, ἀλλὰ ὄχι στοὺς Ἕλληνες. Παρὰ τὶς πολλὲς χιλιάδες MW «Α»ΠΕ, ἐδῶ μέχρι τὸ 2050 θὰ ἔχουμε ρεῦμα ἀπὸ τὸ 100% εἰσαγόμενο φυσικὸ ἀέριο. Καὶ μᾶς λένε καὶ γιὰ καλώδιο ἀπὸ Ἠγουμενίτσα πρὸς Μόναχο, γιὰ νὰ στέλνουμε τὸ ρεῦμα τῶν «Α»ΠΕ στοὺς Γερμανούς.
9) Οἱ καταναλωτὲς πρέπει νὰ πληρώνουμε μόνο γιὰ ρεῦμα ποὺ χρειάζεται νὰ παραχθεῖ γιὰ τὶς ἀνάγκες μας, ὄχι γιὰ ρεῦμα ποὺ δίνουν πλεονάζουσες/ἄχρηστες «ἐπενδύσεις» καὶ δὲν ξέρουμε τί νὰ τὸ κάνουμε. Στὶς 5/6/2026 τὸ Ὑπουργεῖο Ἐνέργειας προανήγγειλε νομοθετικὴ ρύθμιση, γιὰ νὰ πληρώνουμε τὰ φωτοβολταϊκὰ ἔργα, ποὺ δὲν παίρνουν ἀρκετὰ ἔσοδα ἀπὸ τὴν Ἡμερήσια Ἀγορὰ Ἠλεκτρισμοῦ. Μένει νὰ δοῦμε τὴ διατύπωση τῆς ρύθμισης, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι, ἐνόψει τῶν ἐρχόμενων ἐκλογῶν, ἡ κυβέρνηση θὰ δώσει λεφτὰ ἀπὸ τὴν τσέπη μας σὲ ἄστοχες «ἐπενδύσεις». Εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἴδιο σὰν τὸ 2000 νὰ ἀποζημίωναν τοὺς παῖκτες στὸ Χρηματιστήριο, αὐτοὺς ποὺ ἔχαναν λεφτὰ ἀπ’ τὸ σκάσιμο τῆς τότε φούσκας. Ἀκριβῶς μὲ τὸν ἴδιο τρόπο ἔσκασε τώρα ἡ φούσκα τῶν «Α»ΠΕ.
10) Τὸ νέο Εἰδικὸ Χωροταξικὸ Σχέδιο γιὰ τὶς «Α»ΠΕ εἶναι γιὰ τὸν κάλαθο τῶν ἀχρήστων. Ζητεῖται Χωροταξικὸ ποὺ νὰ σέβεται τὴν κοινωνία. Ζητεῖται Ὑπουργεῖο Ἐνέργειας μὲ ἐνεργειακὴ πολιτικὴ γιὰ τὴν Ἑλλάδα, φθηνὸ ρεῦμα γιὰ τοὺς Ἕλληνες. Ὄχι γιὰ τοὺς Γερμανοὺς καὶ λοιποὺς Εὐρωπαίους.
* Ἀνεξάρτητος Ἐνεργειακὸς Σύμβουλος, Δρ Μηχανικὸς Μεταλλείων – Μεταλλουργὸς Μηχανικὸς ΕΜΠ, τ. Διευθυντὴς Μεταλλευτικῶν Μελετῶν & Ἔργων ΔΕΗ ΑΕ/Λιγνιτικὸ Κέντρο Δυτικῆς Μακεδονίας.