Πόσο καλύτερη θα ήταν η Εκκλησία μας και ο κόσμος μας, αν είχαμε Αρχιερείς αυτού του επιπέδου και αυτής της πνευματικότητας
Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Είχα χρόνια να ζήσω μια τέτοια ημέρα. Μια ημέρα αφιερωμένη στα ονομαστήρια ενός από τους πλέον εμβληματικούς, σεμνούς και πνευματικούς Ιεράρχες της Εκκλησίας μας. Και ήθελα να την ξαναζήσω. Όχι ως επίσημος προσκεκλημένος, ούτε από υποχρέωση, αλλά από προσωπική έφεση και εσωτερική ανάγκη συμμετοχής.
Αναφέρομαι, ασφαλώς, στον Σεβασμιώτατο Γέροντα Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιο, αυτόν τον χαρισματικό και ευγενή Ιεράρχη.
Τι να πρωτοθυμηθώ από τα σαράντα έξι χρόνια της γνωριμίας μας; Τι να ξεχωρίσω από μια ολόκληρη αρχιερατική πορεία, γεμάτη ήθος, προσφορά, διάκριση, σιωπηλή δύναμη και υποδειγματική εκκλησιαστική συμπεριφορά;
Θα σταθώ μονάχα σε ορισμένες στιγμές που έχουν χαραχθεί ανεξίτηλα στη μνήμη μου.
Ήταν Αύγουστος του 1980, όταν τον γνώρισα νεοεκλεγμένο Μητροπολίτη. Τον θυμάμαι να προσέρχεται στη Σύνοδο συνεσταλμένος, σχεδόν έκπληκτος από το μέγεθος της ευθύνης που αναλάμβανε χωρίς να το έχει επιδιώξει, για να απευθύνει το Μικρό και το Μέγα Μήνυμα ενώπιον της Ιεραρχίας.
Τον πλαισίωναν σπουδαίοι Ιεράρχες εκείνης της εποχής, προερχόμενοι από όλες τις εκκλησιαστικές πτέρυγες και από διαφορετικές γενιές, παρά το γεγονός ότι είχε προηγηθεί μια διαδικασία εκλογής-θρίλερ, η οποία είχε διχάσει την Ιεραρχία κατά την οποία δεν έλλειψαν οι εντάσεις.
Και εκείνος, με αργά βήματα, με εκείνο το απλό και γαλήνιο ύφος που τον χαρακτηρίζει μέχρι σήμερα, σκορπούσε το χαμόγελό του και έλεγε προς όλους ένα ζεστό και ειλικρινές «ευχαριστώ».
Από τότε φαινόταν πόσο διαφορετικός ήταν και πως μύριζε λιβάνι! Θυμάμαι τον αείμνηστο Μητροπολίτη Μηθύμνης Ιάκωβο ( Μαλλιαρό)- ενας ιδιαίτερα πνευματικός Ιεράρχης που είχε καταστήσει την μικρή του Μητρόπολη πνευματική κιβωτό και με με τον οποίο συνδεόμουν από μαθητής- να εξέρχεται στον αύλειο χώρο του Συνοδικού Μεγάρου για να αναχωρήσει μετά από την τόσο κοπιώδη συνεδρίαση και να μου λέει :
– Σωτηράκη σήμερα κουραστήκαμε αλλά άξιζε τον κόπο. Ο Ευστάθιος είναι ενάρετος κληρικός! Μείνε να τον συγχαρείς!
Σε λίγο έφτανε στο χώρο του Συνοδικού Μεγάρου ο Ευστάθιος και κατάφερε από την πρώτη κιόλας στιγμή να λειτουργήσει ενωτικά. Να ενώσει στο πρόσωπό του μια Ιεραρχία που, λίγο νωρίτερα, είχε διχοτομηθεί για να τον εκλέξει. Η ίδια η εκλογή του επέφερε τελικά το θαύμα της ενότητας και λίγα χρόνια αργότερα και με την δική του βοήθεια αποκαταστάθηκε και ο συνοδοιπόρος του στην εκλογή, αείμνηστος Μάξιμος, ο οποίος εξελέγη Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης.
Σαράντα έξι χρόνια αργότερα
Πέρασαν από τότε σαράντα έξι ολόκληρα χρόνια.
Και ατενίζοντάς τον το Σάββατο το απόγευμα, στον Εσπερινό της εορτής του Αγίου Ευσταθίου, στον Μητροπολιτικό Ναό της Ευαγγελιστρίας στη Σπάρτη, δυσκολευόμουν να πιστέψω ότι είχε περάσει σχεδόν μισός αιώνας.
Στο ίδιο εκείνο σημείο που , κατά την ενθρόνισή του, στεκόταν ο Γέροντάς του, ο μακαριστός Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος Β΄ Θέμελης, στεκόταν τώρα ο ίδιος, εξίσου ευθυτενής, παρά τα 86 χρόνια του.
Επί του θρόνου της Ευαγγελιστρίας βρισκόταν αυτή τη φορά ο προεξάρχων του Εσπερινού, Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος Γ΄ Σαββάτος.
Και σκέφθηκα πως ακόμη και σήμερα ο Γέροντας Μονεμβασίας και Σπάρτης, είτε επειδή αυτό επιλέγει συνειδητά —καθώς έτσι ζει και βιώνει την αρχιερωσύνη του— είτε μέσα από μια βαθύτερη εκκλησιαστική συγκυρία, εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενωτικός παράγοντας και ως γέφυρα μέσα στην Ιεραρχία.
Το μήνυμα της ενότητας εκπέμπεται ακόμη και μέσα από μια προσωπική εόρτια σύναξη.
Εκεί όπου θα μπορούσε απολύτως δικαιολογημένα να συγκεντρώσει επάνω του όλη την προσοχή, το ενδιαφέρον και τα φώτα της δημοσιότητας, εκείνος στέκεται σεμνά και αθόρυβα, παραχωρώντας στους άλλους μερίδιο από τη δική του τιμή και τη δική του δόξα.
Ποτέ δεν θέλησε να μονοπωλεί το ενδιαφέρον. Ποτέ δεν επεδίωξε να βρίσκεται στο επίκεντρο.
«Θέλω να κλείσω τα μάτια μου στην επαρχία μου»
Θυμάμαι το 2007, όταν ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος —ο οποίος εκτιμούσε ιδιαίτερα τον Ευστάθιο και εμπιστευόταν τη σοφή, νηφάλια και μετρημένη κρίση του— του ζήτησε να δεχθεί τη μετάθεσή του στη Μητρόπολη Μεσσηνίας, ως διάδοχος του Γέροντά του, Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Θέμελη που είχε φύγει με τόσο πνευματικό τρόπο.
Ήταν μια δύσκολη περίοδος. Είχα και εγώ εμπλακεί στο ζήτημα, καθώς διάφοροι εξωγενείς παράγοντες, οι οποίοι σήμερα δεν υπάρχουν πια αφου έχουν εξαφανισθεί από το εκκλησιαστικό και πολιτικό προσκήνιο ωσάν βοθρολύματα, απεργάζονταν την εκλογή του τότε Βρεσθένης Θεοκλήτου, διαδίδοντας ψεύδη και αθλιότητες εις βάρος του.
Ο μεγάλος Πρωθιεράρχης Χριστόδουλος, ευρισκόμενος ενώπιον αδιεξόδου και προτού καταλήξει στην υποψηφιότητα του μετέπειτα εκλεγέντος Χρυσοστόμου Γ ´, είχε παρακαλέσει τον Γέροντα Ευστάθιο να δεχθεί την εκλογή του στη Μεσσηνία.
Θυμάμαι ακόμη με πόσο σοφά, λογικά και βαθιά εκκλησιαστικά επιχειρήματα του ζήτησε να μην τον υποβάλει σε αυτή τη δοκιμασία:
-«Ἀπελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο. Εγώ θέλω να μείνω και να κλείσω τα μάτια μου στην επαρχία που μου εμπιστεύθηκε η Εκκλησία, χωρίς εγώ να το επιδιώξω».
Αυτό ήταν το ήθος του.
Πόσοι, άραγε, θα σκέπτονταν και θα απαντούσαν με τον ίδιο τρόπο; Πόσοι θα αρνούνταν μια μετάθεση σε ιστορική Μητρόπολη, προκειμένου να παραμείνουν πιστοί στον τόπο και στον λαό που τους εμπιστεύθηκε η Εκκλησία;
Μια συμπεριφορά που εντυπωσίασε ακόμη και τον Πατριάρχη
Θυμάμαι ένα ακόμη περιστατικό.
Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος τον πήρε μαζί του σε ταξίδι στο Φανάρι, η παρουσία του Ευσταθίου υπήρξε για εμένα μια πραγματική αποκάλυψη. Δεν μπορώ να ξεχάσω τη σεμνότητα, την ευγένεια και τη διάκριση με την οποία συμπεριφερόταν σε κάθε στιγμή.
Ο ίδιος ο Χριστόδουλος είχε μείνει έκπληκτος και μου είχε εκμυστηρευθεί:
– «Τόσα χρόνια Αρχιερεύς και εξακολουθεί να έχει μια τόσο υποδειγματική συμπεριφορά και διάκριση. Αφού και ο ίδιος ο Πατριάρχης το επεσήμανε και μου το είπε».
Αν δούμε πως συμπεριφέρονται οι σημερινοί θα καταλάβουμε.
Αυτός ήταν, αυτός είναι και αυτός θα παραμείνει μέχρι τέλους ο Ευστάθιος.
Λόγια καρδιάς για όλους
Την ώρα που παρουσίαζε τους Αρχιερείς οι οποίοι έσπευσαν να συμμετάσχουν στην εορτή του, μίλησε για όλους με αγάπη και με λόγια καρδιάς. Τους παρουσίασε με έναν τρόπο μοναδικό, προσωπικό και βαθιά συγκινητικό.
Δεν πρόφερε τυπικούς επαίνους. Δεν περιορίστηκε σε τίτλους και προσφωνήσεις. Για τον καθένα είχε μια ζεστή κουβέντα, μια λεπτή αναφορά, μια έκφραση αγάπης που αποκάλυπτε πόσο καλά γνωρίζει τους ανθρώπους και πόσο βαθιά τους τοποθετεί μέσα στην καρδιά του.Για τον προεξάρχοντα του εσπερινού ρηξικέλευθο Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο τον οποίο ευχαρίστησε τόσο για την θεολογική ομιλία του όσο και για όσα είπε για την ταπεινότητά του. Για τον ευγενή, εργατικό και μεγαλόπνοο Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο για τον οποίο δεν παρέλειψε να πει ότι γνωρίζει από την ηλικία των 13 ετών. Για τον καλόψυχο και φιλομόναχο Μητροπολίτη Σταγών και Μετεώρων Θεόκλητου, γνώριμό του από παιδί, ο οποίος μάλιστα τον διαδέχθηκε ως Πρωτοσύγκελος στη Μητρόπολη Μεσσηνίας. Εξάλλου μας εντυπωσιάζει και με τις λίγες αλλά σημαντικές παρεμβάσεις του. Όταν πρέπει λέει κάτι που δημιουργεί αίσθηση και συζητείται. Για τον εργατικό και Γλυφάδας Αντώνιο για τον οποίο εκφράστηκε με αγάπη και παραδοχή δεδομένου συνεργάστηκαν στην ΕΚΥΟ και συνδέονται από πολλά χρόνια αφού ο Αντώνιος υπήρξε πνευματικό ανάστημα του Μακαριστού Νικοπόλεως Αγίου Μελετίου Καλαμαρά που ξεκίνησε και αυτούς την πορεία του από την Καλαμάτα. Για τον «καλό γείτονα» όπως απεκάλεσε τον Μητροπολίτη Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Νικηφόρο. Αλλά και για τους παριστάμενους Επισκόπους: τον Ιεραπόστολο Επίσκοπο Τολιάρας και Νοτίου Μαδαγασκάρης Πρόδρομο- που δίνει μαρτυρία πίστεως στις εσχατιές της Αφρικανικής Ηπείρου. Για τον ευγενή και αριστοκρατικό Επίσκοπο Ζηνουπόλεως Διονύσιο,Βοηθό Επίσκοπο Σικάγου. Για τον Θεοφ. Επίσκοπο Επιδαύρου Νικόδημο, Γεν. Διευθυντή της ΕΚΥΟ για τον οποίο επεσήμανε ότι το έργο του είναι σημαντικό στο πόστο που του ανέθεσε η Εκκλησία και τελευταίο αλλά όχι και έσχατο για τον δικό του Βοηθό Επίσκοπο Λακεδαιμονίας Θεόφιλο που στέκεται διακριτικά δίπλα στον ευεργέτη του – ως ο υιός τω πατρί- προλαμβάνοντας και εκτελώντας στο ακέραιο τις εντολές του.
Αλλά και κατά τη Θεία Λειτουργία, το πρωί της Κυριακής, ως προεξάρχων της Θείας Μυσταγωγίας,ευχαρίστησε τους δύο Αρχιερείς που προστέθηκαν στην χορεία των λειτουργών Ιεραρχών: τον Σεβ. Μάνης Χρυσόστομο, δόκιμο εργάτη του λόγου ο οποίος υπηρετεί στην γειτονική ιστορική Μητρόπολη και για τον Σεβ. Μαντινείας και Κυνουρίας Επιφάνιο έναν εκ των νέων Ιεραρχών της Εκκλησίας μας ο οποίος έχει δείξει μέχρι τώρα λαμπρά δείγματα γραφής.
Καθ ´ όλη την διάρκεια της θείας λειτουργίας η εικόνα του Σεβ. Γέροντα Σπάρτης ήταν συγκλονιστική.
Έμοιαζε απόκοσμος, σαν να είχε μεταρσιωθεί, σαν να βρισκόταν σε μια άλλη πνευματική σφαίρα. Παρέμενε απόλυτα προσηλωμένος στην Αγία Τράπεζα, χωρίς περιττές ομιλίες προς την ομήγυρη των συλλειτουργούντων Αρχιερέων και ιερέων. Έδινε τις αναγκαίες κατευθύνσεις με νοήματα και μόνο με το βλέμμα του.
Μου θύμισε και σε αυτό τον Χριστόδουλο, ο οποίος, μέχρι την ιερή στιγμή της Θείας Ευχαριστίας, δεν μιλούσε. Δεν μπορούσες να του αποσπάσεις ούτε το βλέμμα ούτε μια κουβέντα. Και μόλις ολοκληρωνόταν η Θεία Λειτουργία, γινόταν ξανά ο παλιός, γνώριμος Χριστόδουλος: έτοιμος να συζητήσει μαζί σου, να γελάσει και να αστειευτεί.
Πόσο σημαντικοί, πόσο διαφορετικοί, αλλά και πόσο διδακτικοί υπήρξαν οι παλαιοί Αρχιερείς!
Και ο Σεβασμιώτατος Σπάρτης Ευστάθιος είναι ένας από τους τελευταίους των μεγάλων και ίσως – ίσως ο τελευταίος των μεγάλων.
Στην ομιλία του ο Σεβ. Πατρών κατάφερε να μας συγκινήσει. Δεν μίλησε μόνο θεολογικά αλλά ανθρώπινα και συναισθηματικά. Θέλησε να μας οδηγήσει στην πνευματική ετυμηγορία του μέσα από παραδείγματα και αναφορές που κράτησαν το ενδιαφέρον μας μέχρι το τέλος αμείωτο. Και έδωσε την ευκαιρία με τα όσα επαινετικά είπε για τον εορτάζοντα Γέροντα Ιεράρχη να απαντήσει και να πει:
-Τα όσα κατέθεσε πριν από λίγο για μένα η αγαπώσα με καρδία του Αγίου Πατρών δεν μου αξίζουν. Αλλά μου υπενθυμίζουν με τον πιο ωραίο τρόπο πως με θέλει να είμαι η Εκκλησία μου και σας υπόσχομαι ότι θα προσπαθήσω μέχρι το τέλος μου να είμαι έτσι.
Η σημαία της αρχιερατικής αξιοπρέπειας
Αυτή τη στιγμή ο Σεβ. Σπάρτης είναι ο δεύτερος στα πρεσβεία αρχιερωσύνης Μητροπολίτης της Εκκλησίας της Ελλάδος, αφού εξελέγη το 1980. Προηγείται μόνον ο Πρύτανης της Ιεραρχίας, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καρυστίας και Σκύρου κ.Σεραφείμ( 97 ετών σήμερα) ο οποίος εξελέγη το 1968.
Ο Ευστάθιος κρατά ψηλά τη σημαία της σωστής, σοβαρής και αξιοπρεπούς αρχιερατικής διακονίας και συμπεριφοράς.
Δεν προκάλεσε ποτέ. Δεν ενόχλησε ποτέ. Δεν προσέβαλε ποτέ. Και όλοι, ακόμη και όσοι ενδεχομένως διαφώνησαν μαζί του σε επιμέρους ζητήματα, έχουν να πουν μια καλή κουβέντα για εκείνον, για τον ήπιο χαρακτήρα του και για τα πεπραγμένα του.
Γι’ αυτό και δεν μπορώ να αποκρύψω την έκπληξη και τη στενοχώρια μου για τη μικρή συμμετοχή Ιεραρχών στην εορτή του, τόσο στον Εσπερινό όσο και στη Θεία Λειτουργία.
Η ευκαιρία που δινόταν στους συνεπισκόπους του με αυτό το γεγονός, για να δείξουν τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη τους προς έναν σημαντικό Ιεράρχη της Εκκλησίας μας ήταν μοναδική. Και δυστυχώς την άφησαν να περάσει, χωρίς να την αξιοποιήσουν.
Λες και θα ζήσουμε διακόσια χρόνια και θα έχουμε απεριόριστο χρόνο για να ξαναζήσουμε αργότερα τέτοιες στιγμές!
Είκοσι Αρχιερείς και εκατό πιστοί…
Αντιθέτως νευριάζω και εξοργίζομαι να βλέπω στις μέρες μας να εορτάζει ένας χθεσινός Αρχιερεύς και μένω άφωνος παρακολουθώντας νέους Ιεράρχες να σπεύδουν και να συνωστίζονται γύρω του στην εορτή του, επιδεικνύοντας μίτρες και άμφια, την ώρα που οι ναοί παραμένουν σχεδόν άδειοι από ποίμνιο.
Βλέπουμε εορτές Ιεραρχών με αρχιερατικά συλλείτουργα στα οποία συμμετέχουν είκοσι και τριάντα Αρχιερείς και στο εκκλησίασμα να υπάρχουν εκατό πιστοί!! Αυτή είναι συχνά η αναλογία. Και αναρωτιέμαι: Άγιοι καταλαβαίνετε που πάμε; Επέχετε συνειδητοποιήσει την κατάσταση; Έχετε μήπως σκεφτεί να κάνετε κάτι; Μήπως έχετε κάποιο σχέδιο που θα αναστρέψει την κατάσταση;
Εδώ, όμως, ο εορτάζων Αρχιερεύς δεν ήταν «χθεσινός». Κουβαλά σαράντα έξι χρόνια αρχιερωσύνης. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν όλους όσοι εξελέγησαν κατά τη διάρκεια αυτών των δεκαετιών τούς έχει ψηφίσει.
Διότι ο Ευστάθιος ανήκε στους Αρχιερείς που αναλάμβαναν την ευθύνη της ψήφου τους. Δεν κατέφευγε εύκολα στο λευκό ή στο άκυρο. Δεν πίστεψε ποτέ ότι το καλούπι του καλού Αρχιερέως ήταν αποκλειστικά το δικό του και ότι, μετά τη δική του εκλογή, αυτό το καλούπι έσπασε.
Επομένως, θα έπρεπε να σπεύσουν όλοι για να συμμετάσχουν στην εορτή του και να τον τιμήσουν.
Η απουσία όλων αφήνει αναμφίβολα μια αρνητική υποσημείωση. Ιδιαιτέρως η απουσία Ιεραρχών που ευεργετήθηκαν από εκείνον, όπως ο σοβαρός και σεμνός Μητροπολίτης Τριφυλλίας και Ολυμπίας Χρυσόστομος και ο δραστήριος Μητροπολίτης Φωκίδος Θεόκτιστος.
Ο Ευστάθιος είχε μπει μπροστά για να τους δώσει η Εκκλησία την αρχιερωσύνη. Προφανώς, θα είχαν ανειλημμένες υποχρεώσεις, τις οποίες έκριναν σοβαρότερες από τη συμμετοχή τους στην εορτή του ευεργέτη τους…
Οφείλουμε, όμως, να επισημάνουμε την παρουσία του Επισκόπου Επιδαύρου Νικοδήμου, ο οποίος πήγε στη Σπάρτη για να τιμήσει έναν πολιό Ιεράρχη που είχε διατελέσει Πρόεδρος της ΕΚΥΟ κατά τα χρόνια του Χριστοδούλου.
Παρέστη επίσης ο νεοεκλεγείς Επίσκοπος Ζηνουπόλεως Διονύσιος Αναγνωστόπουλος, Βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Σικάγου και Λάκων στην καταγωγή. Εξελέγη τον Μάρτιο του 2026 και αισθάνθηκε την ανάγκη να δώσει το «παρών» και να ευχηθεί από κοντά στον Γέροντα και σοφό Μητροπολίτη Ευστάθιο.
Περίμενα να δω και τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο
Ομολογώ ότι το πρωί της Κυριακής περίμενα να δω και τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο.
Εξάλλου, η Σπάρτη δεν απέχει πολύ από την Αθήνα. Και ο Αρχιεπίσκοπος πραγματοποιεί συχνά την αντίστοιχη διαδρομή προς την αντίθετη κατεύθυνση, προς τη Βοιωτία.
Κατά τη γνώμη μου, η παρουσία του δεν θα ήταν απλώς μια τιμητική χειρονομία προς τον εορτάζοντα. Θα αποτελούσε και έμπρακτη απόδειξη ευγνωμοσύνης προς έναν άνθρωπο ο οποίος, εάν δεν είχαν μεσολαβήσει ορισμένα υποβολιμαία αρνητικά γεγονότα, πιθανότατα θα βρισκόταν σήμερα στη θέση του.
Εκείνα τα γεγονότα πήγαν πίσω την εκλογή του Ευσταθίου και έφεραν μπροστά την εκλογή του Ιερωνύμου. Αυτό, όμως, ήταν το θέλημα του Θεού. Και πρώτος από όλους το κατάλαβε, το αποδέχθηκε και το σεβάστηκε ο ίδιος ο Ευστάθιος.
Μετά την εκλογή αποσύρθηκε στην επαρχία του και αφοσιώθηκε στα καθήκοντά του. Δεν επιχείρησε να αποτελέσει το αντίπαλο δέος του Ιερωνύμου. Δεν συγκρότησε αντιπολίτευση. Δεν δημιούργησε προσωπικό μηχανισμό αμφισβήτησης.
Μάλιστα, κατά τα δύο πρώτα χρόνια απέφευγε επιμελώς να εκφράζει δημόσια τη γνώμη του και να παρεμβαίνει στα όσα συνέβαιναν στην Εκκλησία — και δεν ήταν λίγα.
Εάν στη θέση του βρισκόταν κάποιος άλλος, πρόθυμος να εκμεταλλευθεί τις περιστάσεις, θα μπορούσε να είχε δημιουργηθεί μια ισχυρή αντιπολίτευση, η οποία με την πάροδο του χρόνου θα εξελισσόταν στον μεγαλύτερο εφιάλτη του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου.
Και όμως, ο Ιερώνυμος είναι ίσως ο μόνος Αρχιεπίσκοπος στη νεότερη πορεία της Εκκλησίας που πορεύεται μέχρι σήμερα με ουσιαστικά μηδενική αντιπολίτευση. Και αυτό αποτελεί φαινόμενο άξιο θαυμασμού.Και φαίνεται ότι του το χρωστούσε ο Θεός!
Γι’ αυτό είπαμε από την αρχή ότι ο Ευστάθιος, από την ημέρα της εκλογής του μέχρι σήμερα, διδάσκει ενότητα. Και συνέβαλε τα μέγιστα όχι μόνο στην επίτευξη, αλλά και στη διατήρησή της.
Μια απουσία που δεν έβλαψε τον Ευστάθιο
Σε αυτούς τους δύσκολους, ανήσυχους και δύσβατους καιρούς αποτελεί ευλογία Θεού να υπάρχουν Ιεράρχες του πνευματικού βεληνεκούς και του ηθικού διαμετρήματος του Ευσταθίου.
Ίσως γι’ αυτό με στενοχώρησε ακόμη περισσότερο η απουσία τόσων Ιεραρχών, τόσο από τον Εσπερινό όσο και από τη Θεία Λειτουργία. Όχι επειδή η παρουσία τους θα πρόσθετε κάτι στο κύρος του Ευσταθίου. Το κύρος του είναι κατακτημένο μέσα από σαράντα έξι χρόνια υποδειγματικής διακονίας.
Αλλά διότι η δική τους παρουσία θα τιμούσε τους ίδιους. Θα έδειχνε ότι η νεότερη γενιά των Αρχιερέων αναγνωρίζει, σέβεται και τιμά εκείνους που άνοιξαν δρόμους και παρέδωσαν ένα μέτρο αρχιερωσύνης το οποίο σήμερα σπανίζει.
Και μια τελευταία παρατήρηση: μου προκάλεσε εντύπωση η απουσία μαθητών και μαθητριών από τα σχολεία της Σπάρτης.
Θα έπρεπε να είχε δοθεί εγκαίρως το μήνυμα για την παρουσία της μαθητιώσας νεολαίας στον εορτασμό. Γιατί αμελήθηκε; Οι τοπικοί παράγοντες όφειλαν να το επιδιώξουν, ακόμη και να το απαιτήσουν. Ενδεχομένως και η ίδια η Μητρόπολη Σπάρτης θα έπρεπε να το είχε ζητήσει.
Γιατί οι νέοι πρέπει να γνωρίζουν τέτοια πρότυπα. Να βλέπουν από κοντά ότι η αληθινή ηγεσία δεν βρίσκεται στον θόρυβο, στην επίδειξη και στη δημοσιότητα, αλλά στη σεμνότητα, στην αυτοθυσία, στη συνέπεια, στην πίστη και στην αγάπη προς τον άνθρωπο.
Η απουσία, βεβαίως, δεν έβλαψε τον εορτάζοντα.
Αντιθέτως,μείωσε τους απόντες.
Ο Ευστάθιος δεν έχει ανάγκη από πλήθη, προβολείς και δημόσιες φιλοφρονήσεις. Τον έχει ήδη δικαιώσει η πορεία του, τον έχει τιμήσει ο λαός του και τον έχει καταξιώσει η Εκκλησία μέσα από το ίδιο του το έργο.
Και καθώς τον έβλεπα να στέκεται ευθυτενής μπροστά στην Αγία Τράπεζα, ύστερα από σαράντα έξι χρόνια αδιάλειπτης αρχιερατικής διακονίας, μία σκέψη κυριαρχούσε μέσα μου:
Πόσο καλύτερη θα ήταν η Εκκλησία μας και πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος μας, αν είχαμε περισσότερους Αρχιερείς αυτού του επιπέδου, αυτού του ήθους και αυτής της πνευματικότητας.
Χρόνια πολλά, Άγιε Σπάρτης.
Να κρατάτε όσο ακόμη ο Θεός επιτρέπει ψηλά τη σημαία της αληθινής, σεμνής και αξιοπρεπούς Αρχιερωσύνης, διώχνοντας μακριά τα χνότα εκείνων που θέλουν να μας θυμίζουν ότι η Εκκλησία μας βρίσκεται σε παρακμή.
ΑΞΙΟΣ!