Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Υπάρχουν άνθρωποι που φεύγουν και σβήνουν σιγά-σιγά από τη μνήμη των πολλών. Και υπάρχουν άνθρωποι που, ακόμη κι όταν κλείσουν τα μάτια τους, συνεχίζουν να περπατούν ανάμεσά μας. Να μιλούν μέσα από τις αναμνήσεις και τα έργα τους, να εμπνέουν μέσα από το παράδειγμά τους, να συγκινούν μέσα από την απουσία τους.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ανήκει αναμφίβολα σε αυτή την σπάνια κατηγορία.
Δεκαεννιά χρόνια( 2007- 2026)μετά την αρχή της μεγάλης δοκιμασίας του, η μορφή του παραμένει ζωντανή. Όχι μόνο στις φωτογραφίες, στα βίντεο και στα αρχεία της ιστορίας, αλλά στις καρδιές των ανθρώπων που τον αγάπησαν και εξακολουθούν να τον μνημονεύουν σαν να μην πέρασε ούτε μία ημέρα από τότε που τους χαιρέτησε με εκείνη τη συγκλονιστική φράση, βγαίνοντας από το Αρεταίειο:
-«Είμαι ο Χριστόδουλός σας».
Μια φράση απλή αλλά ανθρώπινη. Μια φράση που έκρυβε μέσα της ολόκληρη τη σχέση ζωής που είχε οικοδομήσει με τον ελληνικό λαό.
Ήταν 9 Ιουνίου 2007 όταν άνοιξε η τελευταία σελίδα της επίγειας διαδρομής του. Κανείς τότε δεν μπορούσε να φανταστεί ότι εκείνη η είσοδος στο Αρεταίειο Νοσοκομείο θα αποτελούσε την αρχή ενός δύσκολου και άνισου αγώνα που έμελλε να συγκλονίσει ολόκληρη την Ελλάδα.
Ο Χριστόδουλος δεν ήταν ένας ακόμη Αρχιεπίσκοπος. Ήταν ένα φαινόμενο. Ένας εκκλησιαστικός ηγέτης που ξεπέρασε τα στενά όρια της Εκκλησίας και άγγιξε την κοινωνία, τη νεολαία, την καθημερινότητα των ανθρώπων. Μιλούσε τη γλώσσα του λαού, αφουγκραζόταν τις αγωνίες του και δεν δίσταζε να συγκρουστεί όταν πίστευε ότι το απαιτούσε το συμφέρον της πατρίδας,της πίστης και της καθημερινότητας του λαού μας.
Γι’ αυτό και η ασθένειά του δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως μια προσωπική περιπέτεια υγείας. Ήταν μια εθνική αγωνία.
Κάθε βράδυ έξω από το Αρεταίειο συγκεντρώνονταν δεκάδες και εκατοντάδες άνθρωποι. Άλλοι κρατούσαν αναμμένα κεριά άλλοι κομποσκοίνια, άλλοι εικόνες, άλλοι απλώς την ελπίδα ότι θα ανοίξει ένα παράθυρο και θα εμφανιστεί για λίγα δευτερόλεπτα η γνώριμη μορφή του. Δεν πήγαιναν εκεί από περιέργεια. Πήγαιναν γιατί αγωνιούσαν, γιατί πονούσαν. Γιατί αισθάνονταν πως δοκιμαζόταν ένας δικός τους άνθρωπος.
Οι εικόνες εκείνων των ημερών παραμένουν ανεπανάληπτες και μας γεμίζουν θλίψη.
Όπως ανεπανάληπτη υπήρξε και η αναχώρησή του για το Μαϊάμι στις 18 Αυγούστου του 2007. Η Ελλάδα ολόκληρη στάθηκε στο πλευρό του. Η πολιτική, στρατιωτική και πνευματική ηγεσία της χώρας βρέθηκε στο αεροδρόμιο για να τον αποχαιρετήσει. Μα πάνω απ’ όλα ήταν εκεί ο λαός. Ο απλός άνθρωπος που προσευχόταν να γυρίσει νικητής.
Δεν γύρισε νικητής απέναντι στην ασθένεια.
Γύρισε όμως νικητής στην αγάπη.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράσημο που μπορεί να λάβει ένας άνθρωπος.
Όταν επέστρεψε από την Αμερική, εξαντλημένος από την περιπέτεια που είχε προηγηθεί, ο ελληνικός λαός τον υποδέχθηκε σαν να επέστρεφε ένας δικός του συγγενής από μια μεγάλη μάχη. Οι εικόνες θυμίζουν επιστροφή της Δημοκρατίας το 1974.
Η Αρχιεπισκοπική κατοικία στο Παλαιό Ψυχικό μετατράπηκε σε ένα άτυπο προσκύνημα αγάπης. Άνθρωποι κάθε ηλικίας περνούσαν καθημερινά για να αφήσουν ένα λουλούδι, ένα σημείωμα, μια προσευχή.
Και εκείνος, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, παρέμενε ο ίδιος.
Γαλήνιος.
Χαμογελαστός.
Παρηγορητικός προς όλους.
Δοξαστικός προς τον Θεό.
-«Ευκαιρία για προσευχή, παιδιά μου», έλεγε όταν οι άλλοι περίμεναν να ακούσουν παράπονα.
Αυτή ήταν η δύναμή του.
Δεν ήταν αλάθητος. Δεν ήταν υπεράνθρωπος. Δεν ήταν άγιος με την έννοια που αποδίδει η Εκκλησία στον όρο.
Ήταν όμως κάτι σπάνιο: ένας άνθρωπος που ήξερε να αγαπά. Που ήξερε να συγχωρεί. Που ήξερε να εμπνέει.
Και γι’ αυτό ακριβώς η απουσία του παραμένει τόσο αισθητή. Γιαυτό παραμένει ανεπανάληπτος!
Σήμερα, δεκαοκτώ χρόνια μετά, οι άνθρωποι εξακολουθούν να σταματούν μπροστά στον τάφο του στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Να κάνουν τον σταυρό τους. Να αφήνουν ένα λουλούδι. Να του ψιθυρίζουν ένα αίτημα ή μια προσευχή.
Γιατί ο Χριστόδουλος δεν υπήρξε απλώς ένα πρόσωπο της εκκλησιαστικής ιστορίας.
Έγινε μνήμη.
Έγινε βίωμα.
Έγινε κομμάτι της ψυχής ενός λαού.
Και όσο θα υπάρχουν άνθρωποι που θα θυμούνται το χαμόγελό του, την φωνή του,τον λόγο του και την αγάπη του, εκείνος θα παραμένει παρών.
Γιατί το είχε πει ο ίδιος, με τη φωνή σπασμένη από τη συγκίνηση:
«Είμαι ο Χριστόδουλός σας».
Και πράγματι.
Ήταν, είναι και θα παραμείνει ο Χριστόδουλος της καρδιάς μας.