Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο από 1 λεπτό Λεπτά

Το διαβατήριο δεν ψηφίζει και δεν…ψηφίζεται στη Σύνοδο

Ο Αυστραλίας Μακάριος, η λίστα της Άγκυρας και τα σενάρια για τη μετά Βαρθολομαίο εποχή

Του Σωτηρίου Μ. Τζούμα

Έσπευσαν ορισμένοι να διαβάσουν μια είδηση περί απονομής υπηκοότητας σε ιερωμένους του Φαναρίου ως  προαναγγελία της πατριαρχικής εκλογής. 

Ας κρατήσουμε τη σειρά των πραγμάτων. Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Μακάριος αλλά και οι άλλοι Ιεράρχες που λέγεται ότι συμπεριλαμβάνονται στη πατριαρχική λίστα που δόθηκε από τον Πατριάρχη  στον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπι Ταγίπ Ερντογάν απέκτησαν την τουρκική υπηκοότητα, θα έχουν  εκπληρώσει μία από τις προϋποθέσεις για να είναι εκλόγιμοι αλλά και για να έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν. Όταν και εφόσον έρθει η ώρα της εκλογής, οι Ιεράρχες που θα συγκροτούν το εκλεκτορικό σώμα θα κρίνουν ποιον εμπιστεύονται για τον Οικουμενικό Θρόνο. 

Το διαβατήριο το χορηγεί η Άγκυρα. Τον Πατριάρχη όμως τον εκλέγουν οι Ιεράρχες που συγκροτούν την Ιερά Σύνοδο του Θρόνου. 

Στις 17 Νοεμβρίου η «Καθημερινή», στη στήλη «Εντός και Εκτός», έγραψε ότι «ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπέβαλε στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατάλογο 25 μητροπολιτών για τη χορήγηση τουρκικής υπηκοότητας και ότι ο Τούρκος πρόεδρος αποδέχθηκε την εισήγηση».

Πρώτη διόρθωση. Στον κατάλογο με τα 25 ονόματα δεν είναι όλοι Μητροπολίτες. Στη λίστα αυτή οι Μητροπολίτες αποτελούν την θλιβερή μειοψηφία. Την πλειοψηφία αποτελούν κληρικοί της πατριαρχικής αυλής. 

Ανάμεσα στα ονόματα των Μητροπολιτών, κατά τη στήλη της «Καθημερινής» βρίσκεται και εκείνο του Αυστραλίας Μακαρίου. Και λοιπόν;  Προς τι η τόση προβολή; Είναι ένας από τους πολλούς Ιεράρχες του Θρόνου και μάλιστα από τους νεότερους στο Πατριαρχικό  Συνταγμάτιο.

 Η  εφημερίδα πάντως  κατονομάζει τον Μακάριο, χωρίς να δημοσιεύει τον πλήρη κατάλογο αυτών που έλαβαν ή θα λάβουν την υπηκοότητα ή να δημοσιεύει κάποια σχετική πράξη πολιτογράφησης. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι να απονεμηθούν  αυτές οι υπηκοότητες που εγκρίθηκαν.

 Από την άλλη, εκείνο που ανακοινώθηκε επισήμως στις 19 Νοεμβρίου ήταν η απονομή – πάλι στον Μακάριο-  της αυστραλιανής υπηκοότητας, σε τελετή στο Σύδνεϊ. Πρόκειται για χωριστή διαδικασία, εντελώς άσχετη με τα μελλούμενα στην πατριαρχική εκλογή. 

Είκοσι πέντε ονόματα ή είκοσι πέντε μητροπολίτες;

Όπως προαναφέραμε η  «Καθημερινή» μιλά για 25 Μητροπολίτες. Σε άλλες αναφορές ο αριθμός ανεβαίνει στους 26. Κατά τις πληροφορίες μας, όμως, στον κατάλογο φέρονται να περιλαμβάνονται μόλις τρεις ή τέσσερις μητροπολίτες, ενώ τα υπόλοιπα ονόματα ανήκουν σε κληρικούς άλλων βαθμών, κυρίως σε στελέχη του Πατριαρχείου. Εφόσον αυτή η εικόνα επιβεβαιωθεί, αλλάζει ουσιωδώς η ανάγνωση της είδησης. 

Μια ομαδική πολιτογράφηση κληρικών και συνεργατών του Φαναρίου μπορεί να εξυπηρετεί ευρύτερες ανάγκες του Πατριαρχείου. Και επειδή ο Πατριάρχης κινείται πάντα ατενίζοντας το αύριο, φροντίζει αυτά τα νέα παιδιά που κρατούν στα χέρια τους τον θεσμό μέσα από τις ευθύνες που τους έχουν ανατεθεί, να είναι το μπόλιασμα του Φαναρίου για την επόμενη μέρα. 

Ωστόσο μόνο  η δημοσιοποίηση του καταλόγου θα δείξει πόσους Ιεράρχες αφορά πράγματι η είδηση. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουμε στον κατάλογο περιλαμβάνονται πλην του Αυστραλίας Μακαρίου, ο Μητροπολίτης Σάρδεων Ευάγγελος  (αυτός που καρατομήθηκε με εισήγηση του Ελπιδοφόρου)  και ο νεοεκλεγμένος Επίσκοπος Ανδίδων Ισίδωρος( πλην όμως ως Επίσκοπος  δεν έχει το δικαίωμα ούτε του εκλέγειν ούτε του  εκλέγεσθαι).

Υπάρχει και ένα ερώτημα που αξίζει περισσότερο από τις εικασίες για το ποιος αιφνιδιάστηκε από την είδηση. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι Μητροπολίτες  Σεβαστείας Σεραφείμ- πολιός Ιεράρχης του Θρόνου( από το 1991) – και ο Σύμης Χρυσόστομος είχαν υποβάλει ανάλογες αιτήσεις εδώ και καιρό και φέρονται να απουσιάζουν από τον συγκεκριμένο κατάλογο. Γιατί;

Αν αυτό ισχύει, με ποια κριτήρια καταρτίστηκε η λίστα; Οι αιτήσεις τους βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ή υπήρξε άλλη επιλογή στην εισήγηση; Και γιατί αυτά τα δύο μέτρα και σταθμά; 

Και για τον ίδιο τον Μακάριο υπάρχει μια ακόμη εκκρεμότητα που πρπει να διευκρινιστεί. Δημοσιεύματα του 2023 τον εμφάνιζαν ήδη να έχει λάβει τουρκική υπηκοότητα και διαβατήριο. Τι ακριβώς αφορά λοιπόν η αναφορά περί υπηκοότητας εκ νέου;; Προφανώς ήταν τότε που είχε καταθέσει την αίτηση. Και βιάστηκαν να την ονομάσουν απονομή υπηκοότητας. Μένει να μας το εξηγήσουν περί τίνος πρόκειται. 

Η ιστορία του Φαναρίου έχει και κάλπη και παρασκήνιο

Η εκλογή του μακαριστού Πατριάρχη Αθηναγόρα παραμένει το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα άμεσης αμερικανικής παρέμβασης σε πατριαρχική εκλογή. Το 1948 η Ουάσιγκτον στήριξε αποφασιστικά τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Αθηναγόρα. Έβλεπε στην ενίσχυση του Οικουμενικού Πατριαρχείου ένα ανάχωμα στη σοβιετική επιρροή, την οποία η Μόσχα επιχειρούσε να ασκήσει, μέσω του δικού της Πατριαρχείου, στον τότε ευάλωτο Οικουμενικό Πατριάρχη Μάξιμο.

Ακόμη και τότε, με όλο το βάρος της Ουάσιγκτον υπέρ του Αθηναγόρα, η ανάδειξή του πέρασε από τη συνοδική κάλπη.

 Η Σύνοδος αντέδρασε και αντιστάθηκε. Στην προσπάθεια να καμφθούν οι αντιστάσεις της σημειώθηκαν έκτροπα και παρατυπίες που εξέθεσαν την Εκκλησία και θα αποτελούν πάντα ένα μελανό σημείο στην ιστορία του. Όποιος επικαλείται εκείνη την εκλογή ως προηγούμενο οφείλει να θυμάται ολόκληρη την ιστορία, μαζί με όσα κόστισαν στο κύρος του Φαναρίου και γιαυτό δεν επιτρέπεται να επαναληφθούν.

Η ιστορία καταγράφει και τουρκική παρέμβαση το 1972, μετά την κοίμηση του Αθηναγόρα. Η Άγκυρα μπορούσε τότε, και δυστυχώς μπορεί ακόμη και σήμερα, να περιορίζει τον κατάλογο των υποψηφίων διαγράφοντας Ιεράρχες τους οποίους δεν επιθυμεί να δει στον Πατριαρχικό Θρόνο. Το 1972 άσκησε αυτή τη δυνατότητα. Έκοψε τον δρόμο προς τον Θρόνο στο απόλυτο φαβορί της εποχής, τον Γέροντα Χαλκηδόνος Μελίτωνα, καθώς και στους άλλους Ιεράρχες των οποίων την ανάδειξη ήθελε να αποκλείσει. Μέσα από εκείνη τη διαδικασία η Πρόνοια του Θεού ευδόκησε να εκλεγεί ο Πατριάρχης Δημήτριος, ο από Ίμβρου και Τενέδου, ο Πατριάρχης της αγάπης. 

Η Άγκυρα περιόρισε τον κατάλογο. Τον Πατριάρχη τον εξέλεξαν οι Ιεράρχες. Οι διαγραφές είχαν πραγματικό βάρος, γιατί στέρησαν από τη Σύνοδο επιλογές. Μέσα στο πλαίσιο που διαμορφώθηκε, όμως, η εκλογή παρέμεινε πράξη των Ιεραρχών, με την τίμια ψήφο τους και με την ευθύνη που αυτή συνεπάγεται για τον καθένα προσωπικά.

Αυτή η διάκριση έχει σημασία και σήμερα. Η τουρκική υπηκοότητα επηρεάζει τόσο το ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν τον Θρόνο όσο και το ποιοι μπορούν να ψηφίσουν. Η εμπιστοσύνη των συνεπισκόπων κερδίζεται με την εκκλησιαστική διαδρομή, την κρίση και την αποδεδειγμένη ικανότητα ενός Ιεράρχη να κρατήσει ενωμένη την Εκκλησία. Το χρήμα, οι γνωριμίες και η δημόσια προβολή μπορούν να εξασφαλίσουν πρωτοσέλιδα και να κάνουν ένα όνομα να ακούγεται παντού. Στην κάλπη, όμως, κάθε Ιεράρχης φέρει ακέραιη την ευθύνη της δικής του ψήφου. Αυτές οι ψήφοι κρίνουν την εκλογή.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Μακάριος, εφόσον τεθεί η υποψηφιότητά του, θα κριθεί με τα ίδια κριτήρια που οφείλουν να ισχύουν για κάθε Ιεράρχη. Η αιχμή αφορά εκείνους που συμπεριφέρονται σαν να έχουν τον Πατριαρχικό Θρόνο για τσιφλίκι τους. Μοιράζουν από τώρα ρόλους για τη μετά Βαρθολομαίο εποχή, χρίζουν κατάλληλους τους ημετέρους τους και εμφανίζουν ως περίπου αποφασισμένο εκείνο για το οποίο, όταν έρθει η ώρα, θα αποφανθεί η Σύνοδος.

Ο Βαρθολομαίος είναι ο εν ενεργεία Οικουμενικός Πατριάρχης. Παρά τα χρόνια του, παραμένει δυνατός, με ακέραιη την ισχύ του. Όσο ασκεί τα καθήκοντά του, είναι αγενές, απαράδεκτο και αντιδεοντολογικό να σκηνοθετείται η διαδοχή του σαν να έχει ήδη χηρέψει ο Θρόνος. Καθένας δικαιούται να έχει άποψη, και η δημοσιογραφία δικαιούται να ερευνά το θέμα και να γράφει για τα πρόσωπα που θα μπορούσαν, όταν έρθει η ώρα, να διεκδικήσουν την εκλογή. Όταν όμως επιστρατεύονται στοχευμένα δημοσιεύματα για να προβληθούν οι ημέτεροι ως οι πλέον κατάλληλοι και να αποκλειστούν άλλοι στα χαρτιά, το παιχνίδι είναι, επιεικώς, ανήθικο.

Κι όμως, κάθε τόσο εμφανίζονται δημοσιεύματα παρασκηνίου, ακόμη και στον τουρκικό Τύπο. Τόση επιμονή στην προβολή των ίδιων σεναρίων εύλογα γεννά και το ερώτημα πόσα χρήματα μπορεί να δαπανώνται γι’ αυτήν. Στο μεταξύ, κάποιοι έχουν ήδη αρχίσει να μετρούν ψήφους σε μια κάλπη που ακόμη δεν έχει στηθεί.

Κι ενώ μας σερβίρουν ονόματα φαβορί, από στόμα σε στόμα κυκλοφορεί αυτές τις μέρες ένα πολύ πιο συγκεκριμένο ερώτημα. Γιατί φέρονται να λείπουν από τη λίστα τα ονόματα Ιεραρχών που είχαν υποβάλει αίτηση εδώ και καιρό; 

Μια τεκμηριωμένη απάντηση μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα από όλα τα δημοσιεύματα περί φαβορί μαζί. Μπορεί να δείξει πώς διαμορφώνεται το τοπίο της επόμενης πατριαρχικής εκλογής και πώς στενεύει ο κύκλος των εκλόγιμων, προτού καν κληθούν οι Ιεράρχες να ψηφίσουν.

Τα ονόματα που φέρονται να λείπουν από τη λίστα ζητούν εξήγηση σήμερα. Το όνομα του επόμενου Οικουμενικού Πατριάρχη θα το μάθουμε όταν έρθει η ώρα, από την ψήφο εκείνων που έχουν την ευθύνη να τον εκλέξουν.

Το πρωτότυπο άρθρο https://exapsalmos.gr/to-diavatirio-den-psifizei-kai-denpsifizetai-sti-synodo/ ανήκει στο Εξάψαλμος .
‹ ›