Τοῦ Φωτίου Κόντογλου
Ἡ ἑλληνική Ἐπανάσταση εἶναι ἡ πιό πνευματική ἐπανάσταση πού ἔγινε στόν κόσμο. Εἶναι ἁγιασμένη.
Ἡ ἑλληνική Ἐπανάσταση εἶχε μέν γιά αἰτία καί τίς ὑλικές στερήσεις καί τήν κακοπάθηση τοῦ κορμιοῦ, ὅπως ἡ κάθε ἐπανάσταση, ἀλλά, ἀπάνω ἀπ’ αὐτές τίς αἰτίες, εἶχε καί κάποιες πού εἶναι καθαρά πνευματικές. Καί πνευματικό, κατά τή γνώμη μου, ἀληθινά πνευματικό, εἶναι ὅ,τι ἔχει σχέση μέ τό πνευματικό μέρος τοῦ ἀνθρώπου, μέ τήν ψυχή του, δηλαδή μέ τή θρησκεία.
Ἐκεῖνες οἱ ἁπλές ψυχές, πού ζούσανε στά βουνά καί στά ρημοτόπια, ἤτανε διδαγμένες ἀπό τούς πατεράδες τους στήν πίστη τοῦ Χριστοῦ, καί γνωρίζανε, μ’ ὅλο πού ἤτανε ἀγράμματες, κάποια ἀπό τά λόγια του, ὅπως εἶναι τοῦτα: «Τί θά ὠφελήσει ἄραγε τόν ἄνθρωπο, ἄν κερδίσει τόν κόσμον ὅλο, καί ζημειωθεῖ τήν ψυχή του;».
Γιά τοῦτο, κατά τά χρόνια τῆς σκλαβιᾶς, χιλιάδες παλληκάρια σφαχτήκανε καί κρεμαστήκανε καί παλουκωθήκανε γιά τήν πίστη τους, ἀψηφώντας τή νεότητά τους, καί μή δίνοντας σημασία στό κορμί τους καί σέ τούτη τήν πρόσκαιρη ζωή. Στράτευμα ὁλάκερο εἶναι οἱ ἅγιοι νεομάρτυρες, πού δέ θανατωθήκανε γιά τά ὑλικά ἀγαθά τούτης τῆς ζωῆς, ἀλλά γιά τήν πολύτιμη ψυχή τους, πού γνωρίζανε πώς δέ θά πεθάνει μαζί μέ τό κορμί, ἀλλά θά ζήσει αἰώνια.
Στήν ἐπανάσταση τοῦ Εἰκοσιένα, ὅπως καί στήν πολιορκία τῆς Πόλης, μαζί μέ τούς λαϊκούς πολεμούσανε πλῆθος ρασοφορεμένοι, καλογέροι, παπάδες καί δεσποτάδες, καί τραβούσανε μπροστά μέ τόν σταυρό στό χέρι, κι ἀπό πίσω τους χύμιζε κλαίγοντας ὁ λαός, κ’ ἔψελνε:
Γιά τῆς πατρίδος τήν ἐλευθερίαν,
γιά τοῦ Χριστοῦ τήν πίστιν τήν ἁγίαν, γι’ αὐτά τά δύο πολεμῶ,
μ’ αὐτά νά ζήσω ἐπιθυμῶ· κι ἄν δέν τά ἀποκτήσω, τί μ’ ὠφελεῖ νά ζήσω;
Ἡ μάννα μας ἡ πνευματική εἶναι ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, πού ποτίστηκε μέ πολύ κι ἁγιασμένο αἷμα. Κανένας λαός δέν ἔχυσε καί δέν χύνει ὥς τά σήμερα τό αἷμα του γιά τήν πίστη, ὅσο ὁ δικός μας.