ΟΡΓΟΥΕΛ: «ΜΕΡΙΚΟΙ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΙΣΟΙ» (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ὄργουελ: Μερικοὶ εἶναι πιὸ ἴσοι.                  Στὴ «Φάρμα τῶν ζώων» τὰ γουρούνια κατακτοῦν τὴν ἐξουσία καὶ πολιτεύονται μὲβάση ἕνα κατάλογο ἑπτὰ ἐντολῶν, ποὺ καθορίζουν τὴ ζωὴ ὅλων τῶν ζώων τῆς φάρμας – κράτους. Στὴν ἕκτη ἐντολὴ τονίζεται ὅτι «κανένα ζῶο δὲν θὰ σκοτώνει τὸ ἄλλο». Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι οὐδεμία ἐντολὴ ἀναφέρεται θετικά, ὅπως νὰ ὑπάρχει  ἀγάπη καὶ  ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶνὑπηκόων… Ἡ ἑβδόμη ἐντολὴ τονίζει ὅτι «ὅλα τὰ ζῶα εἶναι ἴσα». Ὅταν τὰ γουρούνια μεθόδευσαν καὶ ἐπέτυχαν νὰ ἐλέγχουν πλήρως τὴν ἐξουσία, τότε οἱ ἑπτὰ ἐντολὲς καταργήθηκαν καὶἀντικαταστάθηκαν ἀπὸ μία: «ΟΛΑ ΤΑ ΖΩΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΑ ΑΛΛΑ ΜΕΡΙΚΑ ΖΩΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΙΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ». Καὶ πλέον τὰ ζῶα στὴ φάρμα, ἔχοντας ὡς ἀφεντικὰ τὰ γουρούνια,  περνοῦσαν τὸ ἴδιο ἄσχημα μὲ τότε ποὺ εἶχαν κυρίαρχούς τους ἀνθρώπους καὶ ποὺ εἶχαν κάνει τὴν ἐπανάστασή τους γιὰ νὰ τοὺς ἀνατρέψουν καὶ νὰ τοὺς ἐκδιώξουν… Τὰ δὲ γουρούνια συνεργάζονταν πλέον μὲτοὺς  ἰσχυροὺς γείτονές τους, τοὺς ἀνθρώπους, μὲ θύματά τους τοὺς ὑπηκόους τους,  τὰ ζῶα… Τὸ μυθιστόρημα τοῦ Ὄργουελ τελειώνει μὲ τὸ μπέρδεμα τῶν ἡγετῶν τῶν ζώων μὲ  τοὺς πρώην ἐξουσιαστές τους: «Τὰ ζωντανὰ ἔσερναν τὸ βλέμμα ἀπὸ γουρούνι σὲ ἄνθρωπο καὶ ἀπὸ ἄνθρωπο σὲ γουρούνι καὶ πάλι στὰ γουρούνια καὶ πάλι στοὺς ἀνθρώπους: ἦταν ὅμως ἀδύνατο πιὰ νὰξεχωρίσουν ποιὸς ἦταν ποιός…».
.                  Γιὰ τὸν κίνδυνο τῆς μετατροπῆς τῶν ἀνθρώπων σὲ κοπάδι ἔγραψε ἀργότερα καὶ ὁσημαντικὸς Ρουμάνος συγγραφέας, ποὺ ἔζησε στὸ Παρίσι, Εὐγένιος Ἰονέσκο, μὲ τὸ θεατρικὸ ἔργο του «Ὁ ρινόκερος». Τὸ ἔγραψε τὸ 1959 καὶ τὸ παρουσίασε στὸ ἑλληνικὸ κοινὸ τὸ Θέατρο Τέχνης, τὸ 1962. Ὅταν ὅλος ὁ λαὸς ἀπὸ τὸν ὁλοκληρωτισμὸ μετατρέπεται σὲ ρινόκερους ὁ πρωταγωνιστὴς ἀποφασίζει νὰ πολεμήσει ἐνάντια σὲ ὅλο τὸν κόσμο… Λέγει: «Θὰ πολεμήσω ἐνάντια σὲ ὅλο τὸν κόσμο! Θὰ ὑπερασπίσω τὸν ἑαυτό μου ἐνάντια σὲ ὅλο τὸν κόσμο! Θὰ ὑπερασπίσω τὸν ἑαυτό μου ἐνάντια σὲ ὅλο τὸν κόσμο… δὲν θὰ καθίσω μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια, θὰ πολεμήσω… Εἶμαι ὁτελευταῖος ἄνθρωπος… καὶ μέχρι νὰ ἔρθει τὸ τέλος θὰ παραμείνω ἄνθρωπος! Ὄχι δὲν θὰσυνθηκολογήσω!… Δὲν θὰ γίνω σὰν καί σᾶς, ρινόκερος!».
.                  Νωπὲς στοὺς Ὄργουελ καὶ Ἰονέσκο οἱ ὁλοκληρωτισμοὶ τοῦ κομμουνισμοῦ, τοῦναζισμοῦ καὶ τοῦ φασισμοῦ. Ὅμως προβλέπουν τὸν κίνδυνο ἀπὸ τὴν πρόοδο τῆς τεχνολογίας. ὉὌργουελ στὸ «1984» καὶ στὸν διάλογο περὶ μνήμης, βασικοῦ παράγοντα τῆς συνέχειας τοῦἐλεύθερου ἀνθρώπου, μεταξὺ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἐξουσίας Ὀ’Μπράϊεν καὶ τοῦδύσχρηστου γιὰ αὐτὴν πολίτη Οὐίνστον,  περιγράφει τὸ πῶς αὐτὴ μπορεῖ θὰ ἐξουδετερωθεῖ καὶ ὁἄνθρωπος ἀπὸ ἐλεύθερος θὰ καταστεῖ ἄβουλο ὄργανο τῆς ἐξουσίας:
Ὑπάρχει τὸ παρελθόν, ἂν ὑπάρχει;
Ὑπάρχει. Στὰ ἀρχεῖα. Εἶναι γραμμένο.
Στὰ ἀρχεῖα καί…
Στὴ μνήμη. Πολὺ καλὰ λοιπόν. Ἐμεῖς, τὸ Κόμμα τοῦ ἐλέγχου, κατέχοντας ὅλα τὰ ἔγγραφα,ἐλέγχουμε καὶ τὴ μνήμη ὅλων. Ἑπομένως ἐλέγχουμε καὶ τὸ παρελθόν.
Μὰ πῶς μπορεῖτε νὰ ἐμποδίσετε τοὺς ἀνθρώπους νὰ σκέπτονται, νὰ θυμοῦνται; Δὲν μπορεῖτε λ.χ. νὰ ἐλέγξετε τὴ δική μου μνήμη, τὴ δική μου νοημοσύνη…
Ἀπεναντίας, ΕΣΥ δὲν μπόρεσες νὰ τὴν ἐλέγξεις. Γι’  αὐτὸ βρίσκεσαι ἐδῶ. Βρίσκεσαι ἐδῶ (Σημ. Στὸγραφεῖο μετατροπῆς του σὲ πειθήνιο ὄργανο τῆς ἐξουσίας), γιατί σοῦ λείπει ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡαὐτοπειθαρχία. Ἀρνήθηκες τὴν ὑποταγή, ποὺ εἶναι τὸ τίμημα τῆς λογικῆς… Μόνο τὸ πειθαρχημένο ἄτομο μπορεῖ νὰ δεῖ τὴν πραγματικότητα… (Σημ. ποὺ ἐπιβάλλει ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἐξουσία).
.                  Τὸ 1984, εἶχε ἀρχίσει νὰ ἀχνοφαίνεται ἡ νέα, ψηφιακή,  ἐποχὴ γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶὁ Ἰταλὸς καθηγητὴς Τζιαφράνκο Κορσίνι ἀναφέρεται στὸν καθηγητὴ Πάϊλ καὶ στὶς προβλέψεις του γιὰ τοὺς κινδύνους, ποὺ πηγάζουν ἀπὸ τὰ ἠλεκτρονικὰ μέσα ἐπικοινωνίας: «Ἡ τεχνολογία μπορεῖνὰ δημιουργήσει νέες εὐκαιρίες παρακολούθησης καὶ ἐλέγχου σὲ ὅ, τι εἶναι ἰδιωτικό, ἀλλὰδημιουργεῖ αὐτόματα καὶ τὶς δομὲς ἐξουσίας, ποὺ εἶναι ἱκανὲς νὰ διαπράξουν τὶς καταχρήσεις αὐτές». (Ἀπὸ τὸ βιβλίο  «1984», Ἔκδ. Ὠκεανίδα, σελ. 94).
.                  Ὁ Ἰονέσκο νωρίτερα, τὸ 1972, διαπιστώνει ὅτι «οἱ ἀποικιοκρατικὲς αὐτοκρατορίες παλεύουν γιὰ τὴν παγκόσμια κυριαρχία. Μὲ οἰκονομικά, πολιτικά, ἢ στρατιωτικὰ μέσα οἱ μεγάλες αὐτοκρατορίες καταλαμβάνουν τὰ ἔθνη, τὰ καθιστοῦν ἀποικίες, ἐρίζουν γι’ αὐτά. Κάθε φορά,ἐννοεῖται πὼς καταλαμβάνουν γιὰ νὰ «ἐλευθερώσουν»… Πρόκειται γιὰ παγκόσμιο πόλεμο μὲ στόχο τὴν κατάκτηση τοῦ κόσμου… Οἱ πολιτικοὶ ἡγέτες δὲν ἀγαπᾶνε τοὺς ἀνθρώπους. Ἁπλούστατα θέλουν νὰ τοὺς κάνουν ὄργανά τους… Ὁ κόσμος ἔχασε κάθε προσανατολισμό… Ἡ ἐλευθερία πηγαίνει πρὸς τὴ σκλαβιά… Ὄχι πὼς λείπουν οἱ ἰδεολογίες γιὰ νὰ κατευθύνουν τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰαὐτὲς δὲν ὁδηγοῦν πουθενά…» (Ἰονέσκο «Ἀναζητήσεις», ἐκδ. «Ροές», Ἀθήνα, 1986, σελ. 71 κ.ἑ.).
.                  Εἶναι τὸ δεύτερο ἄρθρο μου, γιὰ τὸ ποῦ πηγαίνει ἡ ἀνθρωπότητα καὶ τὴν ἐπαλήθευση προβλέψεων λογίων τοῦ 20^{ο.                  Στὸν ἑλλαδικὸ μικρόκοσμό μας –στὸ Κράτος καὶ στὴν Ἐκκλησία– ζοῦμε τὸ ὅτιὁρισμένοι, ποὺ ἐπιβλήθηκαν ὡς  «πιὸ ἴσοι» στοὺς πολλούς, χωρὶς ἀνάλογα προσόντα προωθοῦνται σὲ θέσεις ποὺ δὲν τοὺς ἀξίζουν καὶ ἔτσι ὑποβαθμίζουν τὴ συνολικὴ προσπάθεια καὶ ἀπὸ τὸ κακό μας πᾶνε στὸ χειρότερο… Πάντα ἐλπίδα μας ὁ Θεὸς καὶ ὁ δραγουμάνος Του, ὁ λαός, μὲ τοὺς ὁμολογητὲς καὶ τοὺς ἥρωές του.-}